Malezya’da Elit-Yerli Çatışmasını Tasvir Eden Kaya Sanatı Bulundu
Bir araştırma ekibi, Sarawak’taki Gua Sireh Mağarası’nın çizimlerini tarihlendiren ilk araştırmacı oldu ve bu süreçte hüzünlü bir çatışma öyküsünü ortaya çıkardı.
Çalışma PLOS ONE dergisinde “Güneydoğu Asya’da Kaya Sanatı ve Sınır Çatışması” başlığıyla yayımlandı: Gua Sireh, Sarawak’taki büyük insan figürleri için doğrudan radyokarbon yaşlarından elde edilen bilgiler.”
Batı Sarawak’taki (Malezya Borneo’su) Gua Sireh kireçtaşı mağarası, ana odalarının duvarlarını kaplayan ve her yıl yüzlerce ziyaretçiyi çeken yüzlerce karakalem çizimiyle ünlüdür.
Sarawak’ın Başkenti Kuching’in yaklaşık 55 km güneydoğusunda yer alan ve Sarawak Müze Departmanı ile işbirliği içinde Bidayuh (yerel yerli halklar) tarafından yönetilen alan, M.S. 1600’lü ve 1800’lü yıllarda sınır şiddetine karşı Yerli direnişini tasvir eden çizimlerle ünlüdür.
Çizimlerin radyokarbon yaşları 280 ila 120 cal BP (MS 1670 ila 1830) arasına tarihleniyor ve bu da bölgeyi kontrol eden Malay elitlerinin Bidayuh da dahil olmak üzere Yerli tepe kabilelerine ağır bedeller ödettiği bölgede çatışmaların arttığı bir döneme denk geliyor.
Gua Sireh Mağarası’nın dijital görüntüsü.
Ekibin bildiği kadarıyla, bu radyokarbon tarihleri Malezya kaya sanatı için ilk kronometrik yaş belirlemeleridir.
Çalışmanın eş lideri Dr. Jillian Huntley, ilk adımın çizimleri yapmak için ne kullanıldığını belirlemek olduğunu söyledi.
Huntley, “Resimlerin kömürle çizildiğini teyit etmek istedik çünkü radyokarbonla tarihlendirebileceğiniz sınırlı sayıda madde var.” dedi.
“Karbonun bozunma izotoplarına bakıyorduk, bu da malzemenin karbon içermesi gerektiği anlamına geliyordu ve analizlerimiz (Batı Avustralya Üniversitesinden işbirlikçi Dr. Emilie Dotte-Sarout ile birlikte) farklı bambu türlerinden odun kömürü kullanıldığını belirledi.
“Kireçtaşı üzerine çizildikleri için oldukça iyi korunmuşlar.”
Gua Sireh’teki sanat, Filipinler’den Güneydoğu Asya’nın orta adalarına, Borneo ve Sulawesi’den Malezya Yarımadası’na kadar uzanan geniş bir alanda bulunan siyah çizimlerin bir parçası. Bunların Avustronezya dilini konuşan halkların diasporasıyla ilişkili olduğu düşünülüyor.
Sarawak Müze Departmanından Mohammad Sherman Sauffi William ve Jillian Huntley GS3 örneğini toplarken.
Yine Griffith Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Merkezi tarafından yürütülen önceki tarihlendirme çalışmaları, Filipinler’deki benzer çizimlerin ~3500 cal BP ve güney Sulawesi’de ~1500 cal BP kadar erken bir tarihte yapıldığını ortaya koymuştur.
Dr. Huntley, “Bölgedeki siyah çizimler binlerce yıldır yapılıyor.” dedi.
“Gua Sireh’teki çalışmalarımız, bu sanat formunun yakın geçmişe kadar yerli halkların sömürgeleştirme ve bölgesel şiddet deneyimlerini kaydetmek için kullanıldığını gösteriyor.”
Ekibin eş başkanı Seçkin Profesör Paul Tacon, bölgedeki önceki çalışmalarından kuzeybatı Borneo’nun (Malezya’nın Sabah ve Sarawak eyaletleri) kaya sanatında insan, hayvan, gemi ve soyut geometrik/doğrusal tasarım çizimlerinin hakim olduğunu bildiklerini söyledi.
“Gua Sireh’te; avcılık, kasaplık, balıkçılık, dövüş ve dans gibi aktiviteleri gösteren sahnelerde; bazıları kalkan, bıçak ve mızraklarla silahlanmış, başlıklar takmış insanlar çizilmiş.” dedi.
“Tanıtılan hayvanlar gibi konulara dayanarak yaşları hakkında ipuçlarımız vardı ancak kaç yaşında olduklarını gerçekten bilmiyorduk, bu yüzden ne anlama gelebileceklerini yorumlamak zordu.”
Tarihlendirilmiş kaya sanatını gösteren infografik. Lucas Huntley tarafından dijital izleme ve tasarım.
Bidayuh soyundan gelen ve Sarawak Müze Departmanında küratör olarak görev yapan Mohammad Sherman Sauffi William; tarihlerin anlaşılmasında, bugün bu alan üzerinde devam eden koruma sorumlulukları olan Bidayuhların sözlü tarihlerinin etkili olduğunu söyledi.
“Bidayuhlar, Gua Sireh’in 1800’lerin başında çok sert bir Malay Şefinin çocuklarını teslim etmelerini talep ettiği bölgesel şiddet sırasında bir sığınak olarak kullanıldığını hatırlıyorlar.” dedi.
“Bunu reddettiler ve Gua Sireh’e çekildiler; burada başlangıçta yaklaşık 60 metre aşağıdaki vadiden mağaraya girmeye çalışan 300 kişilik silahlı bir gücü püskürttüler.
“Bazı kayıplar vererek (iki Bidayuh vuruldu ve yedi kişi esir alındı), kabilenin çoğu Gunung Nambi kireçtaşı tepesinde yüzlerce metre ilerleyen en büyük giriş odasının arkasındaki bir geçitten kaçtığında çocuklarını kurtardılar.
“Figürler, sadece savaşmak ya da korunmak için kullanılan Pandat ve Borneo’daki beyaz egemenliğinin ilk on yıllarına damgasını vuran savaşlar sırasında kullanılan ana silahlar olan iki kısa namlulu Parang Ilang gibi ayırt edici silahlar tutarken çizilmiştir.”
Kaynak: https://phys.org
Derleyen: Simge Kara
Ünlü Tarih Öncesi Mağarasının Kaya Sanatında Yeni Hayvanlar Keşfedildi