Güneşin Görünmeyen Yüzü: Gelecekte Bizi Neler Bekliyor?

Güneşin Görünmeyen Yüzü: Gelecekte Bizi Neler Bekliyor?

Güneşin Görünmeyen Yüzü: Gelecekte Bizi Neler Bekliyor?

Mayıs ayındaki muhteşem aurora gösterilerini gören herkesin bildiği gibi, Güneş son 11 yılın en aktif dönemini yaşıyor. Dev X sınıfı patlamayı ortaya çıkaran aktif bölge güneş lekesi grubu, Güneş’in etrafında dönerek doğrudan görüş alanımızdan uzaklaştı. Ancak bu durum Solar Orbiter’ın Güneş üzerinde dolaşırken bu ve diğer aktif bölgelerde neler olup bittiğini tespit etmesini engellemiyor.



Bu Avrupa Uzay Ajansı güneş uydusu, güneşin uzak tarafına geçerken bölgeyi sürekli olarak gözlemledi. Uydudaki x-ışını aracı (STIX), AR3664 olarak adlandırılan bu güneş lekesi grubunun 20 Mayıs’ta bir başka büyük patlamayı püskürtmesini gerçek zamanlı olarak izledi. Bu patlama şu anda mevcut güneş döngüsünün en güçlü patlaması olarak rekor kırmış durumda. Eğer Dünya’ya doğru olsaydı, yine muhteşem aurora görüntüleri görebilirdik. Ancak bu patlama uydularımız, iletişim hizmetlerimiz ve hatta yörüngedeki astronotlarımız için büyük bir tehdit oluşturabilirdi.

Tüm Güneş’i Gözlemlemek
Bilim insanları, nispeten yakın zamana kadar, hem Dünya merkezli hem de uzay tabanlı gözlemevleri ve görevlerden Güneş’in bir tarafını aynı anda görmekle sınırlıydı. Bu bakış açısı Güneş aktiviteleri hakkında ne kadar bilgi edinebileceğimizi sınırlıyordu. Ancak Solar Orbiter sayesinde bu bakış açısı değişiyor ve bilim insanları Güneş’in uzak tarafını görmek için uzaydaki konumundan faydalanıyor. Güneş’e 60 güneş yarıçapı kadar yaklaştıran eksantrik bir yörüngeden izliyor. Bu Merkür’ün yörüngesinden bile daha yakın. Bu yakınlaşmayı her yarım yılda bir yapıyor.

Solar Orbiter’ın AR3664 güneş lekesi grubuna bakışı ile Güneş’in Dünya merkezli görünümü. İzninizle: ESA & NASA/Solar Orbiter/EUI

Solar Orbiter, yıldızımızın şimdiye kadarki en yakın görüntülerini elde etti, güneş rüzgarını ölçtü ve güneşin kutup bölgelerini inceledi. “Solar Orbiter’ın konumu, Güneş’i Dünya tarafından izleyen diğer görevlerle birlikte, bize uzun bir süre boyunca Güneş’in 360 derecelik bir görüntüsünü veriyor. Bu, Solar Orbiter’ın geleceğinde sadece üç kez daha gerçekleşecek, bu nedenle uzak taraftaki aktif bölgeleri gözlemlemek için benzersiz bir durumdayız ve bu bölgeler daha sonra Dünya’nın görüşüne dönecek,” diyor ESA Solar Orbiter Proje Bilimcisi Daniel Müller.

Solar Orbiter’ın Güneş’i Gözlemleme Görevi
Solar Orbiter’dan elde edilen veriler, bilim insanlarının güneş aktivitesini anlamalarını ve uzay hava durumu tahminlerini geliştirmelerini sağlıyor. Güneş fizikçileri “uzay havası” terimini, güneş patlamalarının neden olduğu jeomanyetik fırtınalar için kullanmaktadır. Bunlar genellikle X sınıfı patlamalar ve koronal kütle atımları şeklinde meydana gelir. Güneş’in 11 yıllık güneş lekeleri döngüsünün en aktif zamanı olan solar maksimum sırasında daha sık meydana gelirler. Bu yüksek aktivite, Dünya ve gezegendeki ve gezegen dışındaki insan teknolojileri için gerçek bir tehdit oluşturmaktadır.

Güneş lekesi grubu AR3664 söz konusu olduğunda, Mars Express ve BepiColombo uzay aracı ile birlikte Solar Orbiter’dan yapılan ölçümler, Güneş’in etrafında dolanırken hala çok aktif olduğunu gösterdi. Örneğin 20 Mayıs’taki patlamanın X12 sınıfında olduğu tahmin ediliyor. ESA araştırma görevlisi Laura Hayes, “Bu, onu mevcut güneş döngüsünün en güçlü patlaması yapıyor ve 1996’dan bu yana ilk on patlama içinde yer alıyor” dedi.

Güneş, Dünya’ya doğru dönerken bile aktif olmaya devam etti ve 27 Mayıs’ta tekrar patladı. Müller’e göre, fırtına bizi es geçtiği için Dünya ucuz atlattı. “Eğer bu patlama ve koronal kütle atımı Dünya’ya doğru olsaydı, kesinlikle başka bir büyük jeomanyetik fırtınaya neden olurdu. Ancak bu haliyle bile Kuzey Amerika üzerinde güçlü bir radyo kesintisine yol açtı.”

Güneş Görevleri ve Uzay Hava Durumu
Solar Orbiter ve Parker Solar Probe gibi diğer uzay araçlarından elde edilen gözlemler sayesinde, bilim insanları patlamalara karşı tetikte olmalı ve uydu operatörleri, uzay ajansları ve diğerlerinin hazırlanmaları için zamanında uyarılar yayınlamalıdır. Solar Orbiter’ın Güneş’in tamamını görüntülemesi, gerçek zamanlı güneş gözlemlerinin sadece başlangıcıdır. Güneş’i izlemek ve uzay hava tahminlerini geliştirmek için tasarlanan Vigil adlı başka bir görev daha var. Bu görev en az 2031 yılına kadar fırlatılmayacak ve çalışmalarını uzaydaki L5 konumundan yapacak.

“Vigil’in verilerini uzay hava durumu hizmetlerimize eklemek, belirli uzay hava durumu etkileri için bize 4-5 güne kadar daha erken tahminler verebilir ve her zamankinden daha fazla ayrıntı sağlar. Bu tür erken uyarılar, astronotlara sığınmaları için, uydu, elektrik şebekesi ve telekomünikasyon sistemleri operatörlerine de koruyucu önlemler almaları için zaman kazandırır” dedi.

Derleyen: Deniz KAFKAS

Kaynak: Güneşin Görünmeyen Yüzü: Gelecekte Bizi Neler Bekliyor?

Antik Mars Nehri Perseverance’a Yol Gösteriyor: Bilim Dünyası Nefesini Tuttu

Antik Mars Nehri Perseverance’a Yol Gösteriyor: Bilim Dünyası Nefesini Tuttu

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar