Göbeklitepe’de Dünyanın En Eski Takvimi Keşfedildi: Medeniyetin Doğuşunu Yeniden Yazabilir
Arkeologlar dünyanın en eski takvimi olduğu düşünülen bir şey keşfettiler.
Gizemli Göbekli Tepe bölgesinde 12.000 yıllık bir taş sütuna kazınmış olan bu takvim, uzmanlara göre uygarlık zaman çizelgemizi yeniden yazabilir.
Zaman tutma sistemi, M.Ö. 150 yılında Antik Yunan’da belgelenmesinden 10.000 yıl önce eski insanların zamanı tutmanın doğru yollarına sahip olduğunu kuvvetle gösteriyor.
Araştırmacıları heyecanlandıran bir başka bulgu da, oymaların 1.200 yıl boyunca mini bir buzul çağına neden olan, büyük hayvanları yok eden ve tarımsal gelişmeyi ve karmaşık toplumları harekete geçiren bir kuyruklu yıldız çarpmasını tasvir etmesi.
Uzmanlar, anıtlaştırılan bu olayın, eski insanları avcı-toplayıcı yaşam tarzından daha kalıcı yerleşimlere geçmeye zorlayan belirleyici bir an olduğunu söyledi.
Araştırmayı yöneten Edinburgh Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden Dr. Martin Sweatman şunları söyledi: ‘Görünüşe göre Göbekli Tepe sakinleri gökyüzünün keskin gözlemcileriydi, dünyalarının bir kuyruklu yıldız çarpmasıyla harap olduğu düşünüldüğünde bu beklenen bir şey.
‘Bu olay, yeni bir din başlatarak ve soğuk iklimle başa çıkmak için tarımdaki gelişmeleri motive ederek uygarlığı tetiklemiş olabilir.
Muhtemelen, gördüklerini kaydetme girişimleri, binlerce yıl sonra yazının gelişimine doğru atılan ilk adımlardır.
Göbekli Tepe alanı şimdiye kadar bulunan en eski insan yapımı yapıdır.
MÖ 9.600 ile 8.200 yılları arasında inşa edilmiştir ve Stonehenge’den 6.000 yıl öncesine dayanmaktadır.
Alanda çok sayıda taş sütun bulunmaktadır ve İskoçya’daki Edinburgh Üniversitesi’nden araştırmacılar yakın zamanda yaptıkları bir analiz sonucunda bir yapının takvim olarak oyulduğu sonucuna varmışlardır.
Sütun, tek bir günü temsil eden bir ‘V’ sembolüne sahipti ve ekip bu sembolün 365 adet kazınmış olduğunu tespit etti.
Yapı ayrıca 11 ek gün ile 12 ay ayını da içeriyordu.
Sütun, üst kısımda ‘V’ sembolü sıraları ve alt ana kısımda bir akrebin üzerinde dairesel bir disk sembolü tutan bir kuşu gösteren daha küçük kutu sembolleri ile iki bölüme ayrılmıştır.
Time and Mind dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, sütun üzerinde güneşi temsil eden bir disk bulunuyor ve akrep de Yunan Akrep takımyıldızını temsil ediyor.
Ekip ayrıca, sonbahar takımyıldızı Ophiuchus’u tasvir edebilecek kıvrılan bir yılana doğru eğilen uzun bir kuş tespit etti.
Keşif, insanların takımyıldızların gökyüzündeki hareketini etkileyen Dünya’nın eksenindeki yalpalama olan presesyonu kullanarak tarihleri kaydettiklerini öne sürdü.
Bu yöntemi ilk kez M.Ö. 150 yılında Antik Yunanlıların kullandığına uzun zamandır inanılıyordu.
Ancak asıl keşif, antik sakinlerin felaketle sonuçlanan bir kuyruklu yıldız çarpmasını anmaları oldu.
Ekip uzun süredir bölgede çalışıyor ve 2021’de yapılan bir çalışmada, kuyruklu yıldızlardan kaynaklanan yüksek enerjili patlamalar sırasında oluşan yüksek platin ve nanoelmas seviyelerine dayanarak kuyruklu yıldızın yaklaşık 13.000 yıl önce çarptığını belirledi.
Bu göksel olay, bir kuyruklu yıldızın yörüngesi Dünya’yı geçtiğinde meydana gelir ve nesnelerin çarpışmasına neden olarak büyük ve etkili sonuçlar doğurabilir.
Araştırmacılar sütun oymalarını diğer antik eserlerde bulunan sembollerle karşılaştırarak en yeni keşfin bir güneş takvimini ve önemli kuyruklu yıldız çarpışmasını temsil ettiğini doğruladı.
Bu eserler arasında Almanya’da M.Ö. ikinci binyıldan kalma, güneş, ay ve Pleiades’i (Boğa takımyıldızındaki bir yıldız kümesi) gösteren ve yaz ve kış gündönümünü ölçtüğüne inanılan bir gökyüzü diski de yer alıyor.
Ancak, diskin alt kısmındaki son özelliğin, bir kuyruklu yıldızı temsil ediyor olabilecek paralel çizgilerle uzun, kavisli bir şekil sergilediği belirtildi.
Araştırmacılar, en yeni oymaların Kova ve Balık takımyıldızlarından kaynaklanan benzer kuyruklu yıldız parçası sembolleri gösterdiğini bildirdi.
Kuyruklu yıldız parçaları yaklaşık 13.000 yıl önce – M.Ö. 10.850 civarında – Dünya’ya çarparak birçok büyük hayvan türünü yok etti ve 66 milyon yıl önce dinozorları yok eden olaydan bu yana en büyük kuyruklu yıldız çarpmasına işaret etti.
Hayvanların ortadan kaldırılmasının, bugün Mısır, Irak ve Lübnan olarak bilinen ülkelerden oluşan Bereketli Hilal’de modern uygarlığın başlangıcını doğuran daha karmaşık toplumlar yaratan tarımsal değişiklikleri tetiklediği düşünülmektedir.
Ekip ayrıca 27 gün süren ve kuyruklu yıldız parçalarının kaynağı olduğu düşünülen Taurid meteor akışını tasvir eden ikinci bir sütunu da ortaya çıkardı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Göbeklitepe’de Dünyanın En Eski Takvimi Keşfedildi: Medeniyetin Doğuşunu Yeniden Yazabilir
/Göbeklitepe’de Dünyanın En Eski Takvimi Keşfedildi: Medeniyetin Doğuşunu Yeniden Yazabilir/