Antik Diş Hekimliği: Altay’da Tedavi İzleri Taşıyan Bir Neandertal Dişi Bulundu
Arkeologlar, Sibirya’daki bir mağarada yaklaşık 60.000 yıl öncesine ait, karmaşık diş yapısının izlerini taşıyan bir Neandertal dişi keşfetti.
Bu keşif, bilinen en eski diş yapısı örneği olabilir ve Neandertallerin daha önce düşünüldüğünden çok daha yaratıcı olduklarına dair ek bir kanıt teşkil edebilir.
PLOS One dergisinde yayınlanan yeni bir çalışmada , Rus bilim insanları Chagyrskaya Mağarası’nda (Altay Bölgesi) bulunan bir Neandertal azı dişini tanımladılar. Dişin yüzeyinde, yalnızca diş çürüğü veya doğal bozulmayla açıklanamayan derin bir oyuk gözlemlendi.
Detaylı mikroskobik inceleme sonucunda uzmanlar, karakteristik oluklar ve dönme izleri gözlemledi. Oyuk, kasıtlı bir işlem yapıldığını açıkça gösteren birkaç çukurdan oluşuyordu. Başka bir deyişle, birisi dişe kasten delik açmıştı.
Taş “matkap”
Hipotezlerini test etmek için araştırmacılar aynı işlemi laboratuvarda tekrarladılar. Bu bölgede Neandertallerin ürettiği aletlerin aynısı olan ince, keskin bir jasper alet kullandılar.
Deney, bu aletle yapılan nazik dönme hareketleriyle hasarlı diş dokusunun gerçekten de çıkarılabileceğini gösterdi. Dahası, sonuç eski bir azı dişinde korunan dokuya çok benziyordu.
Aşınma izlerine bakılırsa, kişi işlemden sonra da dişi uzun süre kullanmaya devam etmiş. Bu da işlemin sadece gerçekleşmekle kalmayıp başarılı olduğunu gösteriyor.
Neredeyse modern bir kanal tedavisi gibi
Bilim insanları, Neandertallerin ciddi bir diş özü enfeksiyonundan muzdarip olduğunu tahmin ediyor. Taş Devri avcısı için diş ağrısı hayati tehlike oluşturabilirdi: normal şekilde beslenemeyen birinin hayatta kalması risk altındaydı.
Kabile üyelerinden birinin, dişin iltihaplı kısmını çıkarıp özünü korumuş olması muhtemeldir. Bu, modern kök kanal tedavisinin ilkel bir biçimine benziyor; tek farkı anestezi, steril aletler veya uyuşturucu kullanılmaması.
Neandertaller sandığımızdan daha zekiydi.
Bu keşiften önce, diş hekimliğine dair en eski kanıtın yaklaşık 14.000 yıl öncesine ait İtalya’dan bir Homo sapiens dişi olduğu düşünülüyordu. Chagyrskaya Mağarası’ndaki keşif, diş tedavisinin tarihini 40.000 yıl geriye götürüyor.
Bu, Neandertallerin ilkel “mağara adamları” olmadığına dair bir başka kanıttır. Karmaşık aletler ürettiler, hastalara baktılar, nesneleri süslediler ve görünüşe göre mevcut teknolojileri tamamen yeni görevlere uygulayabildiler.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Antik Diş Hekimliği: Altay’da Tedavi İzleri Taşıyan Bir Neandertal Dişi Bulundu
Homeros’un İlyada’sından Bir Parça Neden 1.600 Yıl Boyunca Bir Mısır Mumyasının İçinde Saklı Kaldı?