Yaşayan En Eski Bitkinin Yaşı Doğrulandı: 16.000 ila 80.000 Yaşında
Dünyanın en büyük ve en eski bitkilerinden biri olan Utah’taki Pando adlı Populus tremuloides türünden bir kavak ağacından alınan DNA örnekleri, araştırmacıların ağacın yaşını ve evrimsel geçmişini belirlemesine yardımcı oldu.
Ağacın yüzlerce örneğini dizileyen araştırmacılar, Pando’nun 16.000 ila 80.000 yaşında olduğunu doğruladı. Bu da Pando’nun Dünya’daki en eski organizmalardan biri olduğuna dair önceki spekülasyonları doğruluyor.
Pando’ya gelirseniz, çok sıradan bir kavak korusu göreceksiniz. Dünya üzerinde böyle binlerce koru var. Ama Pando sadece bir tanesi.
Dünyanın en büyük ve en eski bitkilerinden biri olan Utah’taki Pando adlı Populus tremuloides türü bir kavak ağacından alınan DNA örnekleri, araştırmacıların bu ağacın yaşını ve evrimsel geçmişini belirlemelerine yardımcı oldu.
Ağacın yüzlerce örneğini dizileyen araştırmacılar, Pando’nun 16.000 ila 80.000 yaşında olduğunu doğruladı. Bu da Pando’nun Dünya’daki en eski organizmalardan biri olduğuna dair önceki spekülasyonları doğruluyor.
Adı Latince’de “yayıldım” anlamına gelen çok büyük bir Pando ağacı, ABD’nin Utah Fishlake Ulusal Ormanı’nda 42,6 hektarlık bir alanı kaplayan 47.000 gövdeden oluşuyor.
Bitkinin yayılma şekli nedeniyle, bu kavak korusunun tamamı teknik olarak tek bir büyük kök sistemi tarafından desteklenen tek bir ağaçtır.
Triploid
Pando triploiddir, yani hücreleri her kromozomdan iki değil üç kopya içerir. Pando cinsel olarak üreyemez veya DNA’sını diğer ağaçlarınkiyle karıştıramaz. Bunun yerine, Pando kendi klonlarını yaratır.
Bu süreç genetik olarak özdeş yavrular üretmesine rağmen, hücrelerini böldükçe genetik mutasyonlar biriktirebilir. Biyologlar bu varyasyonlarla çok ilgileniyor çünkü ilk filizin ortaya çıkmasından bu yana bitkinin nasıl değiştiği hakkında bilgi sağlıyorlar.
Bazı çalışmalar klonal olarak üreyen bitki ve mantarlarda yeni mutasyonların yayılmasını incelemiştir, ancak çok azı Pando gibi asırlık bitkileri incelemiştir.
William Ratcliffe, “Pando’nun ne kadar şaşırtıcı bir bitki olduğu göz önüne alındığında, ona karşı çok fazla genetik ilgi duyulmamış olması beni şaşırttı” diyor.
Dünya’nın en eski sakininin genetik analizi
Yeni çalışmada araştırmacılar Pando klonunun tamamından kök, kabuk, yaprak ve dal örneklerinin yanı sıra karşılaştırma için diğer ilgisiz kavak ağaçlarından da örnekler topladı.
Bilim insanları örneklerden DNA çıkardı, ardından genomun bir bölümünü sıraladı ve analiz etti. Hem Pando hem de komşu ağaçlarda meydana gelen varyantların yanı sıra yalnızca bir örnekte bulunan mutasyonları çıkardıktan sonra araştırmacılar, Pando’nun binlerce yıl boyunca tekrar tekrar klonlanmasından kaynaklanan yaklaşık 4.000 genetik varyanta bakabildiler.
Bu mutasyonların örüntülerinin analizleri şaşırtıcı sonuçlar gösterdi. Illinois’deki Chicago Üniversitesi’nde bitki evrimsel genetikçisi olan makalenin ortak yazarı Rosenn Pino, “Mekânsal olarak yakın olan ağaçların genetik olarak da yakın olması beklenir,” diyor.
“Ama bizim keşfettiğimiz tam olarak bu değil. Mekânsal bir sinyal tespit ettik, ancak bu sinyal beklediğimizden çok daha zayıftı.” Fiziksel olarak birbirine yakın ağaçlar, birbirinden uzak olanlara kıyasla daha fazla benzer mutasyona sahipti, ancak sadece biraz daha fazla.
Ancak daha küçük ölçeklerde (1-15 metre) eğilim daha güçlüydü: birbirine yakın gövdeler önemli ölçüde daha fazla ortak mutasyona sahipti.
Ratcliffe, Pando’nun 40 hektardan fazla bir alanı kapsadığını, ancak “iyi karıştırılmış bir genetik bilgi potası gibi göründüğünü” söylüyor.
Araştırmacılar, Pando’nun genetik verilerini bir organizmanın evrimsel soyağacını oluşturan teorik bir modele girerek Pando’nun yaşını tahmin ettiler.
Yaşının 16.000 ila 80.000 yıl arasında olduğunu tahmin ediyorlar. Ratcliffe, “Roma İmparatorluğu ile kıyaslandığında oldukça genç görünüyor” diyor.
Ekip ayrıca ağacın şaşırtıcı dayanıklılığının nedenlerini de araştırdı. Pino bunun nedeninin Pando’nun triploidi olduğunu söylüyor. Bu da “daha büyük hücrelere, daha büyük organizmalara ve daha iyi uyum kabiliyetine” yol açabiliyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yaşayan En Eski Bitkinin Yaşı Doğrulandı: 16.000 ila 80.000 Yaşında
/Yaşayan En Eski Bitkinin Yaşı Doğrulandı: 16.000 ila 80.000 Yaşında/