Uykunun Kararlarımızı Nasıl Etkilediği Keşfedildi
Yeni bir araştırma, aceleci yargıların ‘hızlı kararlar’ üzerinde güçlü bir etkiye sahip olmasına rağmen, ‘düşünerek uyumanın’ aslında insanların daha rasyonel seçimler yapmasına yardımcı olduğunu ortaya koydu.
İnsanlar genellikle ilk izlenimlerin cazibesine kapılırlar: yanlış olsalar bile ilk aceleci yargılardan kaçınmanın zor olduğuna dair güçlü bilimsel kanıtlar vardır.
Bu nedenle, araştırmacılar “bir düşünceyle bağlantı kurmanın önyargılardan kaçınmaya” yardımcı olabileceğini söyledi.
Konuyu araştırmak için, bir dizi çevrimiçi deneyde, bilim insanları gönüllülerden bir garaj satışında istenmeyen eşyaların sanal kutularına göz atmalarını ve satışa çıkarılacak eşyaları aramalarını istedi.
Sabahlar neden günlerin en bilgesidir?
Her kutunun içindeki eşyaların çoğu, eski bir çalar saat veya saksı bitkisi gibi ucuzdu. Güzel bir lamba ya da oyuncak ayı gibi birkaç özel eşya ise daha değerliydi.
Çalışma katılımcıları seçtikleri kutular için gerçek para kazandılar, bu nedenle eşyaların gerçek değerini belirlemek için motive oldular.
Ancak gönüllülerin bilmediği şey, her kutudaki 20 eşyanın toplam değerinin aynı olduğuydu. Sadece eşyaların değersizlik/değerlilik sıralamasındaki yeri değişiyordu.
Bazı kutularda tüm değerli eşyalar en üstteydi, dolayısıyla katılımcılar bunları ilk fark edenlerdi. Diğer kutularda değerli eşyalar ortada veya altta gruplanmıştı ve diğer kutularda her şey farklı bir sıradaydı.
Bu nedenle bilim insanları gönüllülerden eşyaların değerini değerlendirmelerini ve favorilerini seçmelerini istedi: bazı katılımcılar kutuları hemen değerlendirdi, ancak diğerleri “düşünceyle uykuya daldı” ve bir gecelik gecikmeden sonra karar verdi.
Kısa sürede bir model ortaya çıktı: Anlık bir karar verirken katılımcılar kutuları tüm içerikleri için değil, yalnızca ilk birkaç öğe için ezberleme ve değerlendirme eğilimindeydi.
Başyazar Ellie Sinclair, “İlk izlenimlerin insanları önyargılı yaptığı ortaya çıktı” dedi. Her seferinde gönüllüler, değerli eşyaların bulunduğu kutuları en üstten takip etti.
İnsanlar ucuz eşyalardan önce “hazineleri” fark ettiklerinde, burunlarının önündeki kutuyu seçme olasılıkları daha yüksekti.
Uyku karar vermeyi nasıl etkiler?
Batılı uzmanlar, çalışma gönüllülerinin daha önemli olduğu varsayılan kutuları abartma eğiliminde olduklarını ve bunların yüzde 10 daha fazla para ettiğini varsaydıklarını belirtiyor.
Ellie Sinclair, “Bu, üstünlük önyargısı adı verilen psikolojik bir olgunun bir örneğidir” dedi.
Yani, bir şey hakkında genel bir kanaat oluşturmak söz konusu olduğunda, yeni gerçekler yavaş yavaş ortaya çıksa bile, insanlar aldıkları ilk bilgiden aşırı derecede etkilenirler.
Sinclair’in deneyinde önyargı, çalışma gönüllülerinin kutuları rasyonel bir şekilde karşılaştırmasını engelledi. Aynı zamanda, ironik bir şekilde, “değerli kutulardaki” hangi eşyaların “hazine” olduğu sorulduğunda insanlar ayrıntıları daha az hatırlayabilmiştir.
Ancak, ani bir yargıda bulunmaları istenmeyen katılımcıların bu tür tuzaklara düşme olasılığı daha düşüktü.
Ellie Sinclair, “Gönüllülerimiz ertesi gün tüm kutuları eşit olarak tercih ettiklerinde daha rasyonel seçimler yaptılar” diyor.
Uzman ekliyor: İlk izlenimlere dayanan hızlı yargılar, bir kişinin çok fazla zaman ve çaba harcamadan önce karar vermesine yardımcı olabilir.
Ancak bir işe girmek ya da biriyle çıkmak gibi uzun vadeli riskleri olan durumlar söz konusu olduğunda, Sinclair “karar vermeden önce ‘düşünerek uyumak’ fikrinde bir bilgelik var” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Uykunun Kararlarımızı Nasıl Etkilediği Keşfedildi
Karınca Kraliçeleri Yuvalarını Kurtarmak İçin Yamyamlık Yapıyor