Üç Genetik Ebeveynli 8 Bebek İngiltere’de Doğdu
Çarşamba günü dünyada ilk kez yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre, İngiltere’de, annelerinden genetik hastalık kalıtımı riskini başarıyla azaltan yeni bir tüp bebek tekniği kullanılarak sekiz sağlıklı bebek dünyaya geldi.
Bulgular, mitokondriyal DNA’larında mutasyon olan kadınların bir gün çocuklarına zayıflatıcı veya ölümcül hastalıklar aktarmadan çocuk sahibi olabileceklerine dair umutları arttıran bir gelişme olarak selamlandı.
Her 5.000 doğumdan biri, tedavi edilemeyen ve görme bozukluğu, diyabet ve kas erimesi gibi semptomları içeren mitokondriyal hastalıklardan etkilenmektedir.
2015 yılında İngiltere, annenin yumurtası ve babanın spermi ile birlikte bir donörün yumurtasından alınan az miktarda sağlıklı mitokondriyal DNA’nın kullanıldığı bir in-vitro fertilizasyon (IVF) tekniğini onaylayan ilk ülke oldu.
Bazıları bu sürecin sonucunu “üç ebeveynli bebekler” olarak adlandırsa da, araştırmacılar yeni doğanın DNA’sının yalnızca kabaca yüzde 0,1’inin donörden gelmesi nedeniyle bu terime karşı çıkmaktadır.
İngiltere’de merakla beklenen araştırmanın sonuçları New England Journal of Medicine dergisinde çeşitli makaleler halinde yayımlandı.
‘Önemli üreme seçeneği’
İngiltere’nin kuzeydoğusundaki Newcastle Doğurganlık Merkezi’nde tedavi gören 22 kadından sekiz bebek dünyaya geldi. Dört erkek ve dört kız bebeğin yaşları altı aydan küçük ile iki yaşından büyük arasında değişiyor.
Araştırmaya göre, hastalığa neden olan mutasyona uğramış mitokondriyal DNA miktarı bebeklerin altısında yüzde 95-100 oranında azaldı.
Hücrenin ‘güç merkezi’ olan mitokondri, hastalığa neden olacak şekilde mutasyona uğrayabilen kendi DNA’sını içerir. (Bilim Fotoğraf Kütüphanesi/Canva).
Diğer iki yenidoğanda ise bu miktar yüzde 77-88 oranında düşmüştür ki bu da hastalığa neden olan aralığın altındadır.
Araştırmalardan birine göre bu, tekniğin anne ve çocuk arasındaki hastalıkların bulaşmasını azaltmada “etkili” olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, sekiz çocuğun şu anda sağlıklı olduğunu, ancak birinin kalp ritminde bir bozukluk olduğunu ve bunun başarıyla tedavi edildiğini söyledi.
Sağlık durumları önümüzdeki yıllarda da takip edilerek herhangi bir sorun olup olmadığına bakılacak.
Araştırmada yer almayan İsveçli üreme uzmanı Nils-Goran Larsson, “çığır açan buluşu” selamladı.
Yeni tekniğin “yıkıcı” mitokondriyal hastalıklardan etkilenen aileler için “çok önemli bir üreme seçeneği” sunduğunu da sözlerine ekledi.
Etik inceleme
Mitokondriyal donasyon tartışmalı olmaya devam ediyor ve Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa da dahil olmak üzere birçok ülkede onaylanmadı.
Dini liderler, insan embriyolarının yok edilmesini içerdiği için prosedüre karşı çıkmıştır. Diğer muhalifler ise genetik olarak tasarlanmış “tasarım bebeklerin” önünü açabileceğinden korktuklarını ifade etmişlerdir.
Konseyin direktörü Danielle Hamm Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Birleşik Krallık’ın bağımsız Nuffield Biyoetik Konseyi tarafından yürütülen etik incelemenin yeni araştırmanın yürütülmesinde “etkili” olduğunu söyledi.
Prosedürü onaylayan Birleşik Krallık İnsan Döllenmesi ve Embriyoloji Kurumu Başkanı Peter Thompson, yalnızca mitokondriyal bir hastalık geçirme riski “çok yüksek” olan kişilerin tedavi için uygun olacağını söyledi.
Yunanistan ve Ukrayna’da kısırlık için mitokondriyal donasyonun kullanılması konusunda da etik kaygılar dile getirilmiştir.
Fransız mitokondriyal hastalık uzmanı Julie Stefann AFP’ye yaptığı açıklamada “bu bir risk-yarar oranı meselesidir: mitokondriyal bir hastalık için yarar açıktır” dedi.
“Kısırlık bağlamında bu kanıtlanmamıştır” diye ekledi.
Oxford Üniversitesi üreme genetiği uzmanı Dagan Wells, “bazı bilim insanlarının bu kadar zaman ve çabanın şimdiye kadar sadece sekiz çocuğun doğumuyla sonuçlanmasından dolayı biraz hayal kırıklığına uğrayacaklarını” gözlemledi.
Yakından izlenen çocuklar arasında “tersine dönme” olarak bilinen ve hala çok az anlaşılmış olan durumun bazı belirtilerini gösteren üç çocuk bulunmaktadır.
Bu, “tedavinin başlangıçta çok az sayıda kusurlu mitokondriye sahip bir embriyo üretmeyi başardığı, ancak çocuk doğduğunda hücrelerindeki anormal mitokondri oranının önemli ölçüde arttığı bir olgudur” diye açıkladı.
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Deri Hücrelerinden Elde Edilen DNA Geleceğin Tüp Bebek Yumurtalarını Yapmak İçin Kullanılabilir