Sahte Muz-ENSET Bitkisi İklim Değişikliğinde Cankurtaran Olabilir
Etiyopya’nın dikkat çekici “mucize mahsulü” ilk kez Londra’daki Kew Gardens’ta çiçek açtı ve uzmanlar bitkinin iklim değişikliği karşısında bir cankurtaran olabileceğini söylüyor. Bu bitki, Etiyopya nüfusunun yaklaşık beşte biri için temel bir besin kaynağıdır ve besinlerini yapraklarının tabanlarından ve yer altı saplarından yapar.
Aynı zamanda küçük, şişmiş bir muza benzeyen, ancak onları neredeyse yenmez hale getiren büyük, siyah tohumlarla dolu olan enset meyvesini de üretir. Enset bitkileri, kuraklık ve hastalıklara karşı son derece dayanıklı oldukları için ‘harika ürünler’ olarak tanımlanır.
Londra’daki Araştırma Lideri Dr James Borrell şunları söyledi: “Etiyopya’dan pek çok insan enset’i hiç duymadı ve bu utanç verici bir durumdur; çünkü enset gerçekten olağanüstü bir bitkidir ve bölgedeki milyonlarca çiftçi için hayati bir besin kaynağıdır.
Enset, onu diğer tanıdık mahsullerden ayıran benzersiz bir dizi özelliğe sahiptir; en önemlisi çok uzun ömürlüdür ve her an ekilebilir, hasat edilebilir.
Sonuç olarak çiftçiler, yetiştirdikleri diğer mahsuller başarısız olduğunda veya başka bir şekilde mevcut olmadığında, gıda kıtlığına karşı tampon oluşturmak için enset’i “yeşil bir varlık” olarak görebilirler.
“O halde Etiyopyalıların enset’ten sık sık “açlığa karşı ağaç” olarak bahsetmeleri şaşırtıcı değil.
Enset bitkileri, Ensete ventricosum muz bitkisinin Afrikalı bir akrabasıdır ve 10 m yüksekliğe kadar ulaşır. Yenilebilir kısım, sıkıca paketlenmiş yaprak kılıflarından oluşan sahte bir gövde olan ‘pseudostem’ ve yeraltında büyüyen şişmiş bir gövde olan ‘soğan’dır.
Bunlar bir hamur haline getirilebilir ve daha sonra ‘kocho/koço’ adı verilen ekmeğe benzer bir gıdanın temeli haline getirmek için bir yıla kadar yeraltında fermente edilebilir. Koço üretimi sırasında mantı ve gözlemelerde kullanılabilen ‘bulla’ adı verilen beyaz bir toz yapılır.
Amicho adı verilen bitkinin kökleri de patatese benzer şekilde kaynatılıp yenilebilir. Tüm bu yenilebilir kısımlar, sadece 15 enset bitkisinin bir insanı bütün bir yıl boyunca besleyebileceği anlamına gelir.
Ancak yaprakları sepet, hasır ve ip olarak örülebildiği ve psödostem inşaat malzemesi olarak kullanılabileceği veya yakıt olarak yakılabileceği için sadece yiyecek olarak kullanılmaz.
Bitkinin yetiştirilmesi, kahve ve sorgum bitkileri gibi diğer mahsulleri de zararlılardan koruyabilir ve toprak sağlığını iyileştirebilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Sahte Muz-ENSET Bitkisi İklim Değişikliğinde Cankurtaran Olabilir