Neandertaller ve İlk İnsanlar Tarımdan Önce Avrupa’nın Coğrafyasını Değiştirdiler
Araştırmacılar, uluslararası bir bilim insanı ekibiyle birlikte, ilkel avcı-toplayıcıların, tarımın ortaya çıkışından on binlerce yıl önce, ateş kullanarak ve büyük otçulları yok ederek Avrupa’nın ekosistemlerini kökten değiştirmeye başladığını gösterdi.
Bilim insanları, doğanın son 100.000 yılda nasıl değiştiğini anlamak için bir yapay zeka modeli kullandılar. Bu model, çeşitli değişkenleri değiştirerek binlerce peyzaj gelişim senaryosu üretti.
Bu simülasyonları toprak katmanlarında korunmuş milyonlarca polen tanesiyle karşılaştırarak, Avrupa’nın çevresi üzerindeki insan etkisinin yüzdesini matematiksel olarak hesaplayabildiler.
Çalışma, gezegen üzerindeki antropojenik etkinin sanayileşmeyle veya hatta tarımla değil, atılan ilk mızrak ve yakılan ilk ateşle başladığını kanıtlıyor.
Birçok insan tarih öncesi Avrupa’yı, tarım ve hayvancılığın ortaya çıkışına kadar insan etkisinin önemsiz olduğu, uçsuz bucaksız, el değmemiş bir orman olarak hayal eder. Ancak bilgisayar modellemesi ve fosil polen analizi yoluyla elde edilen yeni veriler bu algıyı değiştiriyor.
Bilim insanları iki sıcak dönemi inceledi: Neandertallerin çağı (son buzullararası dönem, yaklaşık 130.000-116.000 yıl önce) ve Mezolitik avcılar Homo sapiens’in zamanı (11.700-8.000 yıl önce).
Bilim insanları, eski çağlardaki küçük insan gruplarının bile çevre üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu gösterdi. Modellerin gerçek arkeolojik buluntularla karşılaştırılması, iklimin, yangınların ve vahşi hayvanların tek başına fosil kayıtlarında yer alan bitki örtüsünü şekillendiremeyeceğini ortaya koydu. Geçmişe dair doğru bir tablo elde etmek ancak insan faktörünün hesaplamalara dahil edilmesiyle mümkün oldu.
Aarhus Üniversitesi’nden Jens-Christian Svenning’in belirttiği gibi : “Bilgisayar modellemesi bize açıkça gösterdi ki, iklim değişikliği, filler, bizonlar ve geyikler gibi büyük otçullar ve orman yangınları tek başına eski polen verilerinde gözlemlenen değişiklikleri açıklayamaz. O dönemin bitki örtüsünü anlamak için, hem doğrudan hem de dolaylı insan etkilerini de dikkate almalıyız.”
Neandertallerin bölgenin yaklaşık %6’sında orman oluşumunu etkilediği, daha sonraki avcı-toplayıcı nesillerin ise bitki örtüsü dağılımını neredeyse yarı yarıya, yani bölgenin %47’sinde değiştirdiği ortaya çıktı. Bu durum, insanlığın doğa üzerindeki etkisini tamamen yeniden düşünmeyi gerektiriyor.
Avcılık, doğayı dönüştürme aracı olarak
Yangın ve büyük hayvanların yok edilmesi, kontrolün başlıca araçlarıydı. Çalıları temizlemek için alevlerin kullanılması açık görünse de, avcılığın rolü uzun süre hafife alındı. Avcılar, 13 tona kadar ağırlığa sahip dev fillerin yanı sıra gergedanları ve bizonları da avlıyorlardı.
Bu devlerin sayısındaki azalma bir zincirleme reaksiyonu tetikledi: otlayan hayvanlar azaldıkça, bitki örtüsü daha yoğun ve kapalı hale geldi ve sürülerin daha önce çiğneyip tükettiği doğal açıklıklardan mahrum kaldılar.
Neandertaller ya kasıtlı olarak daha temkinli davrandılar ya da sayıları çok azdı, ancak türleri tamamen yok etmediler. Homo sapiens, birçok büyük memelinin popülasyonunda keskin bir düşüşe neden oldu.
Avrupa ekosistemleri, büyük ölçekli tarımın başladığı zamana kadar bozulmamış ve el değmemiş değildi. Manzaralar zaten insanlar tarafından dönüştürülmüştü.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Neandertaller ve İlk İnsanlar Tarımdan Önce Avrupa’nın Coğrafyasını Değiştirdiler
Siyah Dişler Krallığı Gerçek miydi? Antik Dönemin Karanlık Gülümsemeleri Ne Anlatıyor?