Kudüs’teki 1500 Yıllık Dışkıya Göre Yahuda Krallığı Ölümcül İshal ile Doluydu
Yeni bir araştırmaya göre, günümüz İsrail’indeki ilk tuvaletler, Yahuda Krallığı’nın ölümcül ishalle dolu olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, bir zamanlar ‘seçkin’ yaşam alanlarının bir parçası olan, yaklaşık 1500 yıl öncesine dayanan iki Kudüs tuvaletinden antik dışkı örnekleri aldılar.
Bugün insanlarda zayıflatıcı dizanterilerin yaygın bir nedeni olan tek hücreli bir mikroorganizma olan Giardia duodenalis’in izlerini ortaya çıkardılar. Bağırsak iltihabı, dışkıda mukus veya kan bulunan şiddetli ishale yol açabilir ve büyüme geriliğine, bilişsel işlev bozukluğuna ve ölüme neden olabilir.
Yeni çalışma Cambridge Üniversitesi tarafından yönetildi ve Parasitology dergisinde yayımlandı. Yazarlar, herhangi bir yerde insanları enfekte eden bu ishale neden olan parazitin elimizdeki en eski örneğini sağladığını söylüyor.
“Bu, antik yakın doğunun popülasyonlarını etkilemiş olabilecek enfektif ishalli hastalıklar için ilk mikrobiyolojik kanıtımızı sağlıyor” diyorlar.
Giardiazise bağlı dizanteri salgınlarının, bölgedeki ilk kasabalarda sağlık sorunlarına yol açmış olması muhtemel görünüyor. “Giardia’dan ölenlerin çoğu çocuk ve bu gruptaki kronik enfeksiyon, büyüme geriliğine, bilişsel işlevlerde bozulmaya ve gelişme geriliğine neden olabilir.”
Yahuda Krallığı, MÖ 930 civarında, başkenti Kudüs olan, Sami dili konuşan bir krallıktı, ancak şehrin tarihi daha da eskiye dayanıyor.
Yaklaşık 5.000 yıldır kesintisiz olarak yerleşim gördüğüne inanılan Eski Kudüs Şehri, günümüz İsrail’inde her iki tarafta yaklaşık 1 km uzunluğunda duvarlarla çevrili bir dörtgen oluşturur.
Dışkı örnekleri, Eski Şehir ve çevresindeki iki yapı kompleksinde bulunan ve her ikisi de MÖ 7. yüzyıla tarihlenen tuvaletlerin altındaki tortudan geldi.
Bu süre zarfında Yahuda, zirvesinde Levant’tan Basra Körfezi’ne uzanan ve günümüz İran ve Irak’ının çoğunu içeren Asur İmparatorluğu’nun kontrolü altındaki bir vasal devletti.
İlk tuvalet, Eski Şehir surları ile tipik bir İsrailli konutu olan Ahiel Evi’nde bulunurken, diğeri, Armon ha-Natziv, çok daha güneydedir.
Ekip, antikorların belirli tek hücreli organizma türleri tarafından benzersiz bir şekilde üretilen proteinlere bağlandığı ELISA adı verilen biyo-moleküler bir teknik uygulayarak herhangi bir dışkı izini araştırdı.
Çalışma yazarı Tianyi Wang, “Diğer bağırsak parazitlerinin yumurtalarının aksine, dizanteriye neden olan protozoa hassastır ve antik örneklerde antikor kullanmadan mikroskoplarla tespit edilmesi son derece zordur” dedi.
Araştırmacılar, insanlarda ishalin en yaygın nedenleri arasında yer alan ve dizanteri salgınlarının ardındaki üç paraziter mikroorganizma olan Entamoeba, Giardia ve Cryptosporidium için test yaptılar. Entamoeba ve Cryptosporidium için sonuçlar negatifti, ancak Giardia için olanlar, testler tekrarlandıktan sonra bile pozitifti.
Giardia ince bağırsağı kolonize ederek giardiasis olarak bilinen ishal durumuna neden olur. Araştırmacılar, numune alınan tortunun çevre koşulları veya alanı kazı yapanlar tarafından kirletilmiş olma ihtimalinin çok düşük olduğunu söylüyor.
Elde ettikleri sonuçlar, giardiasis parazitinden kaynaklanan dizanteri salgınlarının ‘bölgedeki ilk kasabalarda büyük olasılıkla sağlık sorunlarına neden olduğunu’ gösteriyor.
Makalelerinde, “O zamanlar mevcut olan sınırlı sanitasyon teknolojilerinin, yılın büyük bölümünde tatlı su kıtlığının, bu kasabalardaki nüfus yoğunluğunun ve yaygın ev sineklerinin enfeksiyona katkıda bulunma potansiyeline sahip olduğu sonucuna vardık” diyorlar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kudüs’teki 1500 Yıllık Dışkıya Göre Yahuda Krallığı Ölümcül İshal ile Doluydu