Kuantum Deneyi: Gerçeklikte İki Farklı Dünya mı Var?
Kuantum Deneyi, Gerçekliğin Aynı Anda Var Olan İki Versiyonunu Görerek Gerçekliği Kırıyor
Gerçeklik algımızın ne kadar çarpık olduğunun farkındayız. Dünyayı nasıl gördüğümüz, duyularımız, toplumlarımız ve bilgimiz tarafından şekillendirilir.
Bilimin size her zaman nesnel bir gerçeklik sağlayacağına dair inancınızı yeniden düşünmek isteyebilirsiniz.
Fizikçiler Nobel Ödülü sahibi Eugen Wigner’in 1961 yılında ortaya attığı bir hipotezi artık doğrulayabilirler. “Wigner’in Arkadaşı” olarak adlandırılan deneyin kurgusu çok zor değil. Süperpozisyonda olan bir kuantum sistemiyle başlarsınız, bu da her iki durumunun da ölçüm noktasına kadar eşzamanlı olarak var olduğu anlamına gelir. Bu örnekte, polarizasyon (bir fotonun döndüğü eksen) hem yatay hem de dikeydir.
Ölçtüklerinde sistem çökecek ve foton bu iki durumdan birinde sıkışıp kalacaktır. Wigner’in arkadaşı laboratuarda deneyi yapıyor. Bununla birlikte, kuantum sistemi – ki bu önemli ölçüde laboratuvarı da içerir – laboratuvarın dışında olan ve deneyin sonucundan haberdar olmayan Wigner için süperpozisyonda kalır. Farklı sonuçlara sahip olmalarına rağmen, her ikisi de doğrudur. (Schrödinger ve kutudaki kedisinin her ikisi de bir kutunun içinde olsaydı, bu süperpozisyonla ilgili bir düşünce deneyi olan Schrödinger’in kedisine benzerdi). Sonuç olarak, Wigner’in gerçekliği ile arkadaşının gerçekliği bir arada varmış gibi görünüyor. Ve bu bir zorluktur.
Bu teoriyi çok uzun bir süre test etmek mümkün olmamıştır. Wigner, arkadaşının bir deney yaptığını gördükten sonra kuantum mekaniği formülünü hesaplamakta zorlanır. Ancak son gelişmeler sayesinde bilim insanları bunu tam olarak taklit edebilecek bir kuantum mekaniği deneyi yaratmayı başardılar.
Son teknoloji ürünü bir altı foton deneyi ve sistemin dört dolaşık gözlemcisi, sistemin bir bileşeni bir ölçüm oluştururken, diğerinin ölçümün yapılmadığını ortaya çıkardığını gösterdi. Aynı anda iki gerçeklik ölçülmüş oldu. Çalışmaya göre bu durum, çerçevesi gözlemci bağımlılığını zaten hesaba katan kuantum teorilerinin iddiasını destekliyor.
Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olan ancak ArXiv’de okunabilen çalışmalarında araştırmacılar, “bu durumun iki gözlemci tarafından tespit edilen gerçeklerin nesnel karakterini şüpheye düşürdüğünü” belirtmektedir.
“Çeşitli kayıtları uzlaştırılabilir mi, yoksa temelde uyumsuzlar mı – bu da onları nesnel, gözlemciden bağımsız “dünyanın gerçekleri” olarak kabul edilmelerini imkansız kılıyor?
Bilimin gerçekliği anlamak için elimizdeki en iyi araç olmasına rağmen, gözlemcilerin etkisi ve sınırları iyi anlaşılmıştır. Göreliliğe göre gözlemciler eşzamanlı olayları aynı anda göremeyebilir. Kuantum fiziğinden gözlemcilerin deneyleri üzerinde bir etkisi olduğunu öğreniyoruz. Şimdi, en azından kuantum düzeyinde, iki dünyanın eşzamanlı olarak var olabileceği görülüyor.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Kuantum Deneyi: Gerçeklikte İki Farklı Dünya mı Var?