Kapadokya’da Yeraltında Bulunan Dünyanın En Eski Akıl Hastanesi Ziyaretçilere Açılıyor
Türkiye’deki yetkililer, Kapadokya bölgesinde bir zamanlar manastır olarak kullanılan ve tarihi kayıtlara göre dünyanın en eski akıl hastanelerinden biri olarak hizmet veren eşsiz bir yer altı alanının restore edilerek ziyaretçilere açılması planlandığını duyurdu.
Bakımsız bir harabeden turistik bir yere
Nevşehir ili, Derinkuyu ilçesinin Cumhuriyet ilçesinde bulunan Aya (Aziz) Maryeros Yeraltı Manastırı, ilk olarak 1990’lı yıllarda bakımsız bir yapının altında keşfedildi.
Derinkuyu Kaymakamlığı ve belediye, alanı turizme hazırlamak için temizlik ve restorasyon çalışmalarına başladı. Kompleks, tünelleri, yaşam alanları, depoları ve kaya oyma galerileriyle Kapadokya’nın ünlü yeraltı şehirlerini andırıyor.
Derinkuyu Belediye Başkanı Taner İnce, çalışmalar başlamadan önce manastırın adeta çöplük haline getirildiğini açıkladı. Büyük miktarda toprak kaldırıldığını, geçici bir aydınlatma sistemi kurulduğunu ve yerel polisle iş birliği içinde güvenlik önlemleri alındığını belirtti.
İnce, burayı “dünyanın en eski ve ilk akıl hastanesi” olarak nitelendirerek, Hristiyan din adamlarının bir zamanlar psikolojik rahatsızlıkları olan hastaları tedavi ettiği bir yer olarak nitelendirdi.
Bizans döneminde şifa merkezi
Yerel kaynaklara göre manastır, Bizans döneminde, yani MS 4. yüzyılda, ruh sağlığı bozuk kişilerin dini figürlerin gözetiminde tedavi gördüğü döneme dayanıyor. İnce, mülkün tamamen kamulaştırılmasının ardından projenin daha hızlı ilerleyeceğini ve alanın müzeye dönüştürülmesi hedeflendiğini vurguladı. Hem bölgesel hem de ulusal yetkililerin, alanın kültürel turizme entegre edilmesi girişimini desteklediğini de sözlerine ekledi.
Erken dönem Hristiyan yeraltı alanlarına ilişkin akademik bakış açısı
Tarihçi Eray Karaketir, Aya Maryeros’un Kapadokya’nın volkanik kayalarına oyulmuş daha geniş bir yeraltı yerleşim ağının parçası olduğunu vurguladı. Bu yerleşimler, Doğu Roma İmparatorluğu’ndaki zulümden kaçan ilk Hristiyanlar tarafından inşa edilmişti. Manastırın yaklaşık 10 ila 15 metre yer altında bulunduğunu ve özellikle akıl sağlığı sorunları olanlara hizmet vermesiyle bilindiğini belirtti.
Karaketir, bölgedeki birçok yeraltı manastırının ibadet ve yaşam dışında işlevleri olduğunu, bazen terapi ve tedavi amaçlı kullanıldığını söyledi. Yüzyıllar süren yağmalamaların Aya Maryeros’a zarar verdiğini, ahşap kapıların yıkıldığını ve bazı destek sütunlarının kırıldığını belirtti. Restorasyon çalışmaları şimdi yapıyı sağlamlaştırmayı, kalıcı aydınlatma eklemeyi ve sonunda devasa Derinkuyu Yeraltı Şehri’ne giden tıkalı tünelleri yeniden açmayı hedefliyor.
Kapadokya mirası için yeni bir bölüm
Yetkililer, projenin , geniş yeraltı şehri sayesinde zaten popüler bir destinasyon olan Derinkuyu’ya yeni bir boyut kazandıracağına inanıyor . Çalışmalar ilerledikçe, Aya Maryeros Yeraltı Manastırı’nın Kapadokya’nın kültürel yapısını zenginleştirmesi ve bölgenin hem din hem de tıp tarihindeki rolünü vurgulaması bekleniyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kapadokya’da Yeraltında Bulunan Dünyanın En Eski Akıl Hastanesi Ziyaretçilere Açılıyor