JWST Büyük Patlama’dan 350 Milyon Yıl Sonra Oluşan Bir Galakside Karbon Keşfetti
Karbon bildiğimiz yaşam formunun temelidir. Yaşam, evrende bilim insanlarının fark ettiğinden çok daha önce ortaya çıkmış olabilir.
Karbon Dünya’daki yaşamın oluşumunda kilit bir rol oynamaktadır. Gök bilimcilerin hesaplamalarına göre karbonun oluşumu Büyük Patlama’dan yaklaşık bir milyar yıl sonra başlamış olabilir.
Ancak şimdi gök bilimciler karbonun çok daha önce oluştuğunu keşfettiler.
Evrendeki dünya dışı yaşamın izleri zaman içinde daha da geriye gidiyor. Ama biz hala bulamadık.
Uluslararası bir gök bilimci ekibi, James Webb Uzay Teleskobu’nu (JWST) kullanarak Evren’in erken dönemlerinde çok genç bir galaksiyi gözlemledi ve bu galaksinin yaşamın ana elementlerinden biri olan oldukça büyük miktarda karbon içerdiğini tespit etti.
Erken Evren neredeyse tamamen hidrojenden, az miktarda helyum ve eser miktarda lityumdan oluşuyordu. Evrendeki tüm ağır elementler yıldızların içinde ortaya çıkmıştır.
Yıldızlar süpernova olarak patladıklarında, oluştukları elementler ana galaksiye dağılır. Bu malzemeden yeni bir yıldız nesli oluşur.
Her yıldız nesliyle birlikte daha fazla ağır element oluşur. Milyarlarca yıllık evrimden sonra evren, Dünya gibi kayalık gezegenlerin ve bizimki gibi yaşamın ortaya çıktığı noktaya evrilir.
Karbon, evrenin evriminde temel bir unsurdur; çünkü birbirine yapışan toz parçacıkları oluşturarak sonunda ilk gezegenleri meydana getirebilir.
Karbon aynı zamanda Dünya’daki yaşamın oluşumunda da kilit bir rol oynamaktadır. Gök bilimcilerin hesaplamalarına göre karbonun oluşumu Büyük Patlama’dan yaklaşık bir milyar yıl sonra başlamış olabilir.
Ancak şimdi gök bilimciler karbonun çok daha önce oluştuğunu keşfettiler.
En eski karbon
JWST kullanan gök bilimciler şimdiye kadar görülen en uzak galaksilerden birini gözlemledi: Bu galaksi Büyük Patlama’dan sadece 350 milyon yıl sonra, 13 milyar yıldan daha uzun bir süre önce oluştu.
Bu küçük galaksi Samanyolu’ndan yaklaşık 100.000 kat daha küçüktür.
Galaksinin spektrumu üzerinde yapılan analizlerde karbon ve muhtemelen oksijen ve neon tespit edilmiştir. Bu kadar genç bir galaksinin karbona sahip olması, ilk yıldızların daha sonraki yıldızlardan çok farklı hareket ettiğini göstermektedir.
Baş yazar Francesco D’Eugenio şöyle diyor: “Karbon bildiğimiz yaşamın temeli olduğuna göre, yaşamın şimdiye kadar hayal ettiğimizden çok daha önce ortaya çıkmış olması mümkündür. Ancak evrenin herhangi bir yerinde yaşamın burada, Dünya’da olduğundan çok daha farklı bir şekilde evrimleşmiş olabileceğini de göz önünde bulundurmamız gerekiyor.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: JWST Büyük Patlama’dan 350 Milyon Yıl Sonra Oluşan Bir Galakside Karbon Keşfetti
İlk Kez Olağanüstü İkili Sistemde İkinci Süper Kütleli Kara Delik Gözlemlendi