İnka Düğümlerinin Gizemi: Yazılı Kelimeler Yerine Düğümlü İpler
İnka İmparatorluğu, binlerce kilometreye yayılmış geniş bir devletti. Karmaşık bir ekonomiye ve orduya sahip milyonlarca insana ev sahipliği yapıyordu. Ancak tek bir yazılı kelime yoktu. Bunun yerine, düğümler vardı.
İnkalar, kelimeler yerine renkli düğümlü ipler kullanıyorlardı. Bu iplerin yardımıyla yerleşim yerlerindeki nüfus sayısını, hasat edilen mahsulü ve vergileri takip ediyorlardı.
Dünya çapındaki müzelerde İnkaların düğümlü yazısı olan yüzlerce quipu bulunmaktadır. Ancak bilim insanlarını şaşırtan bazıları da var. Örneğin, KH0631 örneği. Ana ipi, elit quipular gibi lama yününden değil, 104 cm uzunluğunda insan saçından yapılmıştı
Kimyasal analiz, saçı kullanılan kişinin çok az yediğini gösterdi – çoğunlukla patates ve yeşillik, neredeyse hiç et veya mısır birası. Bilim insanları ayrıca balık izine de rastlamadı, bu da adamın denizden uzakta, dağların yükseklerinde yaşadığı anlamına geliyor.
Uzmanlar, quipu’nun bir başkent yetkilisi tarafından değil, 1498 civarında Güney Peru veya Kuzey Şili bölgesinde sıradan bir kişi tarafından yaratıldığı sonucuna vardı.
Daha önce quipuların, özel eğitimli kişiler tarafından tutulan imparatorluk için bir tür “muhasebe defteri” olduğu düşünülüyordu. Ancak KH0631 numaralı örnek, düğüm yazılarının halk tarafından da, belki de yerel ihtiyaçlar veya ritüeller için yazılmış olabileceğini gösteriyor.
Ayrıca And kültüründe saç, kişinin özünün taşıyıcısı olarak kabul ediliyordu; bu da böyle bir quipu’nun kişisel bir kayıt veya kutsal bir nesne olabileceği anlamına geliyordu.
Kippa nasıl “okunur”?
Bilim insanları henüz hiçbir quipuyu tam olarak çözememiş olsa da, iplerin rengi aracılığıyla bilgi aktarıldığı biliniyor; örneğin kırmızı renk “savaş”, sarı renk ise “altın” anlamına geliyordu.
Düğümlerin kendileri de farklıydı. Araştırmacılar, farklı şekillerin sayı veya kavramları ifade edebileceğine inanıyor. İnkalar da düğümlerin ip üzerindeki konumlarında rol oynuyordu.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İnka Düğümlerinin Gizemi: Yazılı Kelimeler Yerine Düğümlü İpler
Özbekistan’da 80.000 Yıllık Ok Uçları Bulundu: Neandertaller Tarafından Yapılmış Olabilirler
Özbekistan’da 80.000 Yıllık Ok Uçları Bulundu: Neandertaller Tarafından Yapılmış Olabilirler
Özbekistan’daki arkeologlar, Homo sapiens’in bölgeye gelmesinden çok önce, yaklaşık 80.000 yıl öncesine ait ok uçları buldular. Bu keşif, yay ve okların yalnızca bizim türümüz tarafından icat edildiği ve kullanıldığı yönündeki yaygın inanışı sorguluyor…