Gözde Bulunan “Yeni Hücreler” Görmeyi Geri Kazanmaya Yardımcı Olabilir
Batılı araştırmacılar, insan gözünde yaygın bir retina hastalığı olan farelerde görmeyi geri kazandırabilen yeni tip kök hücreler keşfetti.
Bu keşif gelecekte insanlarda körlüğün tedavisine yönelik yaklaşımı değiştirebilir.
Mevcut yöntemler görme kaybını sadece yavaşlatabilirken, uzmanlar sadece durdurmak için değil, süreci tersine çevirmek için de bir yol bulmaya çalışıyor.
Yeni bir makalede, bilim insanlarından oluşan uluslararası bir ekip ilk kez retinadaki hasarlı bölgeleri onarabilen benzersiz kök hücreleri tanımladı.
Fareler üzerinde yapılan deneyler, görmenin geri geldiğini göstermiştir. Ancak bu yöntemin insanlar üzerinde kullanılabilmesi için daha kat edilmesi gereken uzun bir yol var.
Görüşünüzü geri kazanmanın yeni bir yolu
Gözün arka kısmındaki ışığa duyarlı ince doku olan retina, görmede kilit bir rol oynar.
Retinanın hasar görmesi maküler distrofi ve retinitis pigmentosa gibi tedavisi mümkün olmayan hastalıklara yol açar.
Mevcut tüm tedaviler yalnızca kalan hücreleri korumayı amaçlamakta, ancak kaybedilen hücreleri geri getirememektedir.
Bilim insanları uzun zamandır kök hücrelerin bir çözüm olabileceğini düşünüyordu, ancak yakın zamana kadar retinanın kendisinde uygun bir aday bulunamamıştı.
Bu nedenle, yeni bir çalışmada, Batılı uzmanlar fetal göz dokusu örneklerini inceledi ve iki yeni kök hücre türü buldu: hNRSC’ler (insan nöral retinal kök benzeri hücreler) ve RPE kök benzeri hücreler.
Her iki tür de retinanın periferinde bulunuyordu ve “kendi kendini kopyalama yeteneğine” sahipti – ancak yalnızca hNRSC’ler diğer retinal hücre türlerine dönüşebiliyordu: bu da onları tedavi için potansiyel olarak değerli kılan şeydi.
Araştırmacılar daha sonra laboratuvarda insan retinasının minyatür modellerini – organoidleri – büyüttüler. Onlarda da aynı hücre tiplerini buldular.
Geleceğin tıbbı
Böylece bilim insanları, kök hücrelerin olgun fotoreseptörlere dönüşme sürecini tetikleyen moleküler zincirleri tanımlayabildiler.
Tedavinin etkinliğini test etmek için, elde edilen hücreler retinitis pigmentosa genetik analoğu olan farelere nakledildi.
24 haftalık gözlem süresince, yeni hücreler sadece kök salmakla kalmadı, aynı zamanda hayvanların görme işlevini de restore etti – tedavi almayan kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, deney hayvanlarının görüşü iyileşti.
Henüz sadece klinik öncesi aşamadan bahsediyor olsak da, bu keşif dejeneratif göz hastalıklarının tedavisinde temelden yeni bir yaklaşım için umut veriyor.
Uzmanlar, yeni yöntemin insanlardaki güvenliğini ve etkinliğini teyit etmek için önümüzde hala yıllarca sürecek araştırmalar olduğunu vurguladılar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Gözde Bulunan “Yeni Hücreler” Görmeyi Geri Kazanmaya Yardımcı Olabilir