Fareler Bilincini Kaybeden Akrabalarını Canlandırabilir
Sadece insanlar bilinçsizlik, solunum durması ve diğer acil durumlarda ilk yardım sağlayabilir; geleneksel düşünce buydu. Ne de olsa sadece insanoğlu bilimi öğrenebilmiş ve tıbbı hayat kurtarabilecek kadar geliştirebilmiştir.
Ancak, uzmanların yaptığı bir araştırmanın gösterdiği gibi, bazı hayvanlar da başka bir canlıyı kurtarmaya yönelik, insan yardımının bir benzeri olarak yorumlanabilecek davranışlar sergiliyor.
Akrabalarını kurtarmaya yönelik içgüdüsel davranışlar daha önce daha büyük beyinli bazı memelilerde belgelenmiştir: örneğin, yaralı bir insan gören yunuslar onu karaya itmeye çalışır ve vahşi şempanzeler yaralı bir insanı uyanana kadar yalar ve dokunur.
Ancak bilim insanları uzun süre hayvanların gerçekten bu şekilde yardım etmeye mi çalıştıklarını yoksa tüm bu eylemleri meraktan mı gerçekleştirdiklerini anlayamadı.
Bilim insanları bu soruyu yanıtlamak için farelerle laboratuvar koşullarında çeşitli deneyler yapmaya karar verdiler; sadece dış etkenlerin etkisi dışında tepkilerini görmek için değil, aynı zamanda “kurtarma operasyonları” sırasında beyin faaliyetlerini incelemek için de.
Fareler birbirlerini nasıl kurtarıyor?
Çalışma çerçevesinde, bir grup uzman birkaç fareyi anestezi durumuna soktu, ayrı bir kafese yerleştirdi, ardından akrabalarını oraya fırlattı ve odadan ayrıldı. Kemirgenlerin tüm hareketleri videoya kaydedildi.
Ortalama 13 dakika süren gözlem sonuçlarına göre, fareler zamanlarının yüzde 47’sini bilinçsiz bir türdeşleriyle etkileşime girerek geçirdi.
“Koklayarak başlıyorlar, sonra kürklerini tımar ediyorlar ve daha sonra diğer hayvanın ağzını açıp dilini çekerek çok yoğun bir fiziksel etkileşime giriyorlar”
Aynı zamanda fareler tanıdık türdeşlerini ve sadece uyuyanları tanımada mükemmeldi. Bu gibi durumlarda, herhangi bir yardım sağlamaya çalışmadılar.
Bilim insanları resüsitasyon eylemlerinin etkili olduğunu gördü: Bilinçleri yerine gelene kadar bakılan fareler uyandı ve yardım edilmeyenlere göre daha aktif davranmaya başladı.
Araştırmacılar daha sonra bir başka deney daha gerçekleştirmiş ve bilinçsiz bir farenin ağzına toksik olmayan plastik bir topu nazikçe yerleştirmiştir.
Vakaların yüzde 80’inde, yardım eden fareler nesneyi başarılı bir şekilde çıkarmış ve böylece “kurbanın” hava yolu serbest kalmıştır.
Çalışmanın yazarları tarafından belirtildiği üzere, farelerin davranışı kardiyopulmoner resüsitasyona benzetilmemelidir. Bu daha çok birisini kendine getirmek için kolonya kullanmaya ya da hafif bir tokat atmaya benziyor.
Buna ek olarak, sinirbilimciler farelerin beyin aktivitesini incelemiş ve bu davranışın amigdala ve hipotalamustaki oksitosin salgılayan nöronlar tarafından yönlendirildiğini bulmuşlardır.
Bu hormonun çok çeşitli omurgalı türlerinde diğer bakım davranışlarında rol oynadığı bilinmektedir. Bu nöronlar yapay olarak kapatıldığında, kemirgenler yardım etmeyi bıraktı ve tam tersine, uyarılmaları yardım eden farelerin aktivitesini artırdı.
Makalenin yazarları, farelerin bu içgüdüsel davranışının edinilmiş olmaktan ziyade doğuştan geldiğini düşünüyor; bunun nedeni kısmen tüm test hayvanlarının sadece 2-3 aylık olması ve daha önce eşlerinden böyle bir davranış görmemiş, hatta hareketsiz akrabalarıyla karşılaşmamış olmaları. Bilim insanları şimdi benzer davranışların diğer sosyal hayvanlarda da olup olmadığını test etmeyi planlıyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Fareler Bilincini Kaybeden Akrabalarını Canlandırabilir
Telefonsuz İki Hafta Geçirmek Beyninizi 10 Yıl Gençleştiriyor