Eski Mısır tabutları, mezar hırsızlarını caydırmak için bir ‘lanetle’ mühürlenmiş.
Binlerce yıl önce eski Mısırlılar, ölülerin antik kenti Saqqara’da toprağa verildi. Rahipler onları hiyerogliflerle süslenmiş ahşap kutulara yerleştirdiler ve lahitler mühürlenip kumun üstüne ve altına serpiştirilmiş mezarlara gömüldü.
Arkeologlar, son üç ayda sahada, Mısır çevresindeki müzelere dağıtmayı planladıkları 160 insan tabutu keşfettiler. Hatta içerideki mumyaları incelemek için birkaç tane açmışlar.
Uzmanlara göre, Saqqara mezarlarının bazılarında, davetsiz misafirleri uzaklaştırmak için duvarlara renkli lanetler yazılmıştır.
Kahire’deki Amerikan Üniversitesi’nde Mısırbilimci olan Salima Ikram, geçen yıl Saqqara’da keşfedilen bazı hayvan mumyalarını analiz etti.
Business Insider’a bir e-postada, insan mezarlarındaki yazılı uyarıların çoğunlukla mumyaların dinlenme yerlerine saygısızlık yapma niyetinde olan izinsiz girenleri caydırmaya hizmet ettiğini söyledi.
“Mezara saf olmayan bir kişi (muhtemelen vücut ve / veya niyetle) girerse, tanrılar konseyinin izinsiz giren kişiyi cezalandırabileceğini ve boynunu kaz gibi kırabileceğini belirtiyorlar.” diye yazdı.
Hayalet görme korkusu
İkram’ın aktardığı özel Saqqara laneti, 4.000 yıldan fazla bir süre önce Mısır’ın 6. hanedanlığı döneminde yaşamış bir firavunun görevlisi olan vezir Ankhmahor’un mezarında bulundu. Ankhmahor ,bir mastabaya (Dikdörtgen bir kutu şeklinde bir yer üstü mezar.) gömüldü: Giza piramitleri de dahil olmak üzere Mısır’ın her yerinde benzer mastabalar inşa edildi.
Kabaca tercüme edilen, Ankhmahor’u korumayı amaçlayan lanet, bir izinsiz girenin “buna, mezarıma, karşı yapabileceğiz her şeyin aynısı, sizin malınıza da yapılacağı” konusunda uyarıyor. Aynı zamanda vezirin gizli büyü ve büyü bilgisine karşı uyarır ve “saf olmayan” davetsiz misafirleri “hayaletleri görme korkusuyla” doldurmakla tehdit eder.
Böyle lanetler mezar hırsızlarını caydırmak içindir, dedi, Ikram.
Yeni Netflix belgeseli “Saqqara Mezarının Sırları”nda mezarların ölümden sonraki yaşamlarında ölülerin evleri gibi görüldüğünü açıklıyor.
Filmde, “Muhteşem bir ölümden sonraki hayata sahip olmak istediniz, bu yüzden muhteşem bir mezarınız oldu.” diyor ve bir kişinin mezarının “sonsuza kadar zevk almak istedikleri hayatın her türlü sahnesi ile süsleneceğini” ekliyor.
İkram, bu yüzden ölülerle birlikte gömülü değerli eşyaları çalmaya çalışırken yakalananların, suçlarına orantılı bir şekilde cezalandırıldığını söyledi.
Bu arada, bir soylunun mezarını ihlal etmenin cezası, dayak ve potansiyel olarak bir soyguncunun burnunun çıkarılmasından ibaret olabilir, diye ekledi Ikram. Ayrıca çalınan mülkü iade etmeleri istenecektir.
Bununla birlikte, Ankhmahor’un mezarı üzerindeki yazılar, onları Mısır Yeraltı Dünyası Lordu Osiris’in mahkemesinde koruyacağını söyleyerek, saf ve barışçıl niyetleri memnuniyetle karşılıyor. Eski Mısırlılar, Osiris’in ölü ruhları öbür dünyaya geçmeden önce yargıladığına inanıyordu.
Benzer lanetler Mısır’daki diğer birkaç mezarda da görülüyor, dedi Ikram, “Çoğunluğu Eski Krallık’tan -2575 ile 2150- yılları arasında kaydedildi”
Filmlerdeki mumyanın laneti değil
Ankhmahor’un mezarlarında bulunan yazılar, genellikle arkeologların mezar odaları açtıktan sonra ölümsüzler tarafından farkında olmadan öldürüldüklerini gösteren korku filmlerinde tasvir edilen mumyanın lanetine çok az benzerlik gösteriyor.
Yine de halkın bazı üyeleri, arkeologların iki bin yıldan uzun süredir mühürlenmiş olan tabutları açtığını görmeye hevesli değillerdi.
Ancak Ikram, mumyalarla uğraşıldığında antik mikroplar veya mantarlarla kontamine ( bulaşma) olma riskinin çok az olduğunu söyledi.
“İnsanlar eldiven ve maske takarsa, sorun olmaz.” dedi.
Mumya mezarlarının tehlikeli patojenler içerebileceği fikri kısmen, arkeolog Howard Carter’ın 1922’de Kral Tutankamon’un mezarını ortaya çıkardıktan sonra ortaya çıktı.
Carter’ın keşif gezisinin bir üyesi olan mali destekçisi George Herbert, Kral Tut’un mezar odasını açtıktan altı hafta sonra garip ve ani bir ölümle öldü.
Bu nedenle bazı araştırmacılar, mezarın onu enfekte edip öldürebilecek bir tür toksik küf içerip içermediğini merak ettiler. Bu, bir kavram yazarı Louisa May Alcott’un keşfettiği “mumyanın laneti” hakkındaki konuşmayı yeniden alevlendirdi. Ancak daha fazla araştırma, Herbert’in yanağındaki enfekte bir sivrisinek ısırığından kan zehirlenmesinden öldüğünü gösterdi.
Ayrıca, Kral Tutankamon’un mezarının duvarları lanet içermiyordu.
Carter, bir mumyanın laneti efsanesine hiçbir zaman yer vermedi. 64 yaşına kadar yaşadı ve kaderinin keşfinden 20 yıldan fazla bir süre sonra öldü.
Çeviri: Simge KARA
/Eski Mısır tabutları, mezar hırsızlarını caydırmak için bir ‘lanetle’ mühürlenmiş/