En Yakın Kara Delik Sandığımız Yerde Değil

En Yakın Kara Delik

En Yakın Kara Delik Sandığımız Yerde Değil

Yeni kanıtlar, Samanyolu’nu çevreleyen yıldız kümelerinin en büyüğü olan Omega Centauri’nin çekirdeğinde Güneş’in 20.000-50.000 katı kütleye sahip bir kara delik olduğunu ortaya koyuyor. 18,000 ışık yılı uzaklıktaki bu nesne pek yakın değil ve kesinlikle bir tehdit oluşturmuyor, ancak keşif önemli. Gökbilimciler uzun zamandır evren modellerini doğrulamak için bu boyut aralığında kara delik örnekleri arıyorlardı. Bulgu ayrıca Omega Centauri’nin uzun süre önce yok olmuş bir galaksinin çekirdeği olduğunu da doğruluyor.



Bilinen kara delikler iki boyut aralığındadır. Bunlar Güneş’in 100 katından daha az kütleye sahip patlamış yıldızların kalıntıları ve galaksilerin kalbinde yer alan büyük canavarlardır. Bu sonuncusunun alt sınırı 100.000 güneş kütlesi civarında görünmektedir, ancak çoğu milyonlarca hatta milyarlarca güneş kütlesi aralığındadır.

Gökbilimciler ara kara delikleri aramak için büyük çaba harcadılar, çünkü devlerin mevcut boyutlarına nasıl ulaştıklarına dair modellerimiz için onların varlığına ihtiyaç var. Birkaç olası şüpheli bulundu, ancak boyut boşluğunun çoğu hala duruyor. Bakılacak en umut verici yerlerden biri cüce galaksilerdir, ancak Macellan Bulutları’ndan bir sonuç çıkmamıştır.

Omega Centauri genellikle Samanyolu’nu çevreleyen küresel kümelerin en büyüğü olarak tanımlanır, ancak astronomlar onun farklı bir geçmişe sahip olduğunu, Samanyolu’na çok yaklaşan eski bir cüce galaksiden geriye kalanlar olduğunu düşünmektedir. Eğer tahmin edildiği gibi dış yıldızları Samanyolu içindeki Gaia-Enceladus-Sausage bileşenlerini oluşturmak üzere sıyrılmışsa, bu durum herhangi bir kara deliğin büyümesini dondurarak onu orta büyüklükte bırakmış olabilir.

By focussing on the previously marked box we can see Omega Centauri's beauty, and get closer to the black hole.
Önceden işaretlenmiş kutuya odaklanarak Omega Centauri’nin güzelliğini görebilir ve kara deliğe yaklaşabiliriz.
Görüntü Kredisi: ESA/Hubble & NASA, M. Häberle (MPIA)

Omega Centauri aynı zamanda galaksi dışı standartlara göre Dünya’ya oldukça yakın olduğundan, merkezi bir kara delik olasılığı kapsamlı bir şekilde araştırılmış, ancak sonuçlar tartışılmıştır.

Queensland Üniversitesi’nden Dr. Holger Baumgardt bunun değiştiğini düşünüyor ve kendisinin de içinde yer aldığı bir ekibin dumanı tüten silahı bulduğunu iddia ediyor. Kanıt, yakınlarda muazzam bir kütle olmadan neredeyse imkansız olması gereken hızlarda hareket eden bir avuç yıldızda yatıyor. IFLScience’a konuşan Baumgardt, o bölgede görünürde hiçbir şey olmadığından, en az 20.000 güneş kütlesinde bir kara deliğin tek makul olasılık olduğunu söyledi.

Gaia uzay teleskobu, galaksi içindeki yıldızların hareketlerini izleme kapasitemizde devrim yarattı; bunlardan birkaçı aşırı hızlarda hareket ediyor. Ancak Omega Centauri’ye bakarken Baumgardt IFLScience’a şunları söyledi; “Görüş alanı içinde bir milyondan fazla yıldız var. Bu Gaia için gerçek bir sorun, görüntüler çok bulanık.” Baumgardt’ın meslektaşları bunun yerine Hubble Teleskobu tarafından 20 yıl boyunca çekilen görüntülere yöneldi.

Baumgardt yaptığı açıklamada, “Bu görüntüler başlangıçta bilimsel kullanımdan ziyade Hubble’ın aletlerini kalibre etmek için üretilmişti, ancak araştırmamız için ideal veri seti oldukları ortaya çıktı ve çok değerli olduklarını kanıtladılar” dedi.

Omega Centauri’nin on milyon yıldızı arasında, Dünya’dan görüldüğü üzere, kümenin kalbine yakın yedi tanesinin yılda en az 2,4 yay saniyesinin binde biri açısal hızda hareket ettiği tespit edildi. Açısal hareket o kadar küçüktür ki çoğu teleskop bunu tespit edemez, ancak Omega Centuari’nin uzaklığında saniyede 62 kilometre (saniyede 38,5 mil) anlamına gelir. Bu, tek başına bir yıldız kümesi için kaçış hızının çok üzerinde, ancak büyük, kompakt bir kütle etrafında makul bir yörünge hızı olacaktır.

Bize daha yakın olan daha yavaş hareket eden bir yıldız daha uzaktaki daha hızlı bir yıldızla karıştırılabilir ve bazen yıldızlar daha küçük kara deliklerle veya süpernovalarla yakın karşılaşmalarından dolayı çok yüksek hızlara ulaşabilirler. Bu da onları galaksinin ya da bu durumda galaksi kalıntısının dışına fırlatabilir. Ancak Baumgardt ve meslektaşları, Hubble’ın baktığı süre içinde bu kategorilerden herhangi birinden bir yıldız görürsek şanslı olacağımızı hesapladılar; özellikle birbirine bu kadar yakın paketlenmiş yedi yıldız inandırıcı değil.

Close up of Omega Centauri where the stars get out of focus and the suspected black hole location can be seen.
Yıldızların odaktan çıktığı ve şüpheli kara deliğin yerinin görülebildiği Omega Centauri’nin yakın çekimi.
Görüntü Kredisi: ESA/Hubble & NASA, M. Häberle (MPIA)

Samanyolu çevresindeki diğer küresel kümelerde kara delikler için güçlü adaylar bulunamamıştır, bu da Omega Centauri’nin olağandışı durumunu vurgulamaktadır. Bununla birlikte, Andromeda Galaksisi’nin yörüngesindeki kümelerde bazı güçlü şüpheliler bulunmuştur.

Baumgardt IFLScience’a yaptığı açıklamada, bu kara delikten bir yığılma diski izi tespit edilmediğini, ancak bulguların daha yakından bakmayı teşvik edeceğini umduğunu söyledi.

“Bunun alanı canlandıracağını ve bu alanda pek çok yeni araştırmaya yol açacağını düşünüyorum” dedi. “Bu kara deliğin nasıl oluştuğunu, gökbilimcilerin bulduğu diğer büyük kara deliklerle nasıl bir ilişkisi olduğunu ve diğer orta kütleli kara deliklerin nerede olabileceğini tahmin etmeye başlayabiliriz. Gökbilimci olmak için heyecan verici bir zaman ve keşfimizin bizi nereye götüreceğini görmekten heyecan duyuyoruz.”

Kaynak: https://www.iflscience.com

Derleyen: Figen Berber 

Evrenimizde 40 Kentilyon Karadelik Var

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar