Dünyanın En Derin Çukuru: Çin’in Gizemli “Cennet Çukuru”
İlk olarak 1994 yılında uzmanlar tarafından keşfedilen dünyanın en derin obruğu Çin’in Chongqing Belediyesi, Fengjie İlçesinde bulunmaktadır. Xiaozhai Tiankeng ya da Xiaozhai Göksel Çukuru, yaklaşık 537 metre (1,762 fit) çapındadır ve 511 ila 662 metre (1,667-2,172 fit) arasında Dünya’nın içine batmaktadır.
Neredeyse dikey duvarlara sahip bu önemli jeolojik özelliğin hacmi 119,349 milyon metreküptür (yaklaşık 4,2 milyar fit küp). Şiddetli yağmurlar sırasında bazen deliğin dik duvarlarından aşağıya doğru akan bir şelale görülebilir. Yapı çift iç içe geçmiş, yani iki katmana ayrılan iki farklı “çanaktan” oluşuyor ve her bir çanak 300 metreden (984 fit) daha derin.
Obruğun üzerinde bulunduğu Difeng mağarası, güçlü bir yeraltı nehri tarafından oluşturulmuştur. Bu nehir şimdi çukurun derinliklerinde görülebilmekte ve iç mağara sistemleri boyunca berrak su taşımaktadır.
Nehir, yeraltı su sisteminin 46 metre (151 fit) yüksekliğinde bir şelale oluşturduğu Migong Nehri’nin dikey uçurumunda gün ışığına ulaşmadan önce yeraltı Tianjing fissür geçidinden yaklaşık 8,5 kilometre (5,3 mil) boyunca akmaktadır.
Xiaozhai obruğunun derinliklerinde 1.285 kayıtlı bitki türü bulunmakta ve bu da kendi gelişen, benzersiz ve nadir ekosistemini yaratmaktadır. Nadir bir ağaç türü olan Ginkgo biloba’nın yanı sıra, vahşi doğada 10.000’den az olduğu tahmin edilen bulutlu leopar gibi nadir hayvan türleri de çukurda yaşayabilmektedir.
Geniş bir karstik alanda bulunan düden, kalın saf bloklar halinde bulunan Triyas kireçtaşından oluşmaktadır. Son 128.000 yıl içinde kademeli olarak oluştuğuna inanılan obruk, bölgedeki diğer obruklarla karşılaştırıldığında nispeten genç sayılabilecek bir yaşa sahiptir.
Aslında Çin, genel olarak “tiankeng” olarak adlandırılan bir dizi düdene ev sahipliği yapmaktadır. Tiankeng kelimesi Çince’de “göksel çukur” veya “gökyüzü deliği” anlamına gelir ve çok özel bir jeolojik yapı grubunu ifade eder.
Bir tiankeng olabilmesi için obruğun en az 100 metre (328 feet) derinliğinde ve genişliğinde olması ve dibinden bir nehir akması gerekir. Kumtaşından oluşan iki Venezüella yapısı hariç, tüm tiankengler karbonat kayasından oluşur. Bileşimleri karbonat kayası olduğunda karstik bir süreçle, kumtaşından yapıldıklarında ise bir boğulma süreciyle oluşurlar.
Bir tiankeng oluşturmak için gereken koşullar çok özeldir ve bu da oluşumlarını nadir hale getirir. Kaya deniz seviyesinin üzerinde olmalı ve kalın olmalı, içinde yabancı madde katmanı bulunmamalıdır. Bu yapıların oluşması için şiddetli yağmur da gereklidir, bu da yeraltı nehirlerinin oluşmasına yardımcı olur.
Terim bu kriterler dahilindeki herhangi bir obruğu ifade etse de, tespit edilen 75 obruktan en büyük 50’si Çin’de bulunmaktadır, dolayısıyla Çince terim bu tür yapılar için yaygın bir isim haline gelmiştir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Gedikkaya Mağarası’nda 16500 Yıllık Adak Çukuru İçinde Taş Heykelcik Keşfedildi