Dünya Yakında Eşsiz Bir Uzay Olayına Şahit Olacak
Şimdiye kadar kozmik olaylara tanıklık etmek için oldukça iyi bir on yıl oldu. Tam güneş tutulması ve Güneş’in Dünya’da çarpıcı auroralar yaratarak aktivitesinin zirvesine yaklaşmasının yanı sıra, yakında T Coronae Borealis’in novaya dönüşmesiyle ilk kez bir ortaçağ el yazmasında kaydedilen bir olayı göreceğiz.
Bu on yıl içinde, 99942 Apophis asteroidinin ziyareti de dâhil olmak üzere, bizi bekleyen birkaç sürpriz daha var. Apophis 2004 yılında ilk keşfedildiğinde, gözlemler onu Torino çarpma tehlikesi ölçeğinde 2. seviyeye yerleştirdi; 0 puan çarpma olasılığının sıfır ya da sıfıra yakın olduğu anlamına gelirken, 10 puan “ister karaya ister okyanusa çarpsın, bildiğimiz uygarlığın geleceğini tehdit edebilecek küresel iklim felaketine neden olabilecek bir çarpışma kesin” anlamına geliyor.
Seviye 2, düşük olmakla birlikte, “Dünya’nın yakınından biraz yakın ama çok da sıra dışı olmayan bir geçiş yapan” ve gökbilimcilerin daha fazla ilgisini hak eden nesneler içindir. Ancak aynı yılın Aralık ayında yapılan yeni gözlemler, asteroidin 2029 yılında bize çarpma ihtimalinin yüzde 1,6 olması nedeniyle 4. seviyeye yükseltti.
NASA 4. seviye için “Gökbilimcilerin dikkatini çeken yakın bir karşılaşma” açıklamasını yapıyor. “Mevcut hesaplamalar bölgesel yıkıma yol açabilecek bir çarpışma olasılığının yüzde 1 ya da daha fazla olduğunu gösteriyor. Büyük olasılıkla, yeni teleskopik gözlemler Seviye 0’a yeniden atanmasına yol açacaktır. Karşılaşmaya on yıldan daha az bir süre kalmışsa, halkın ve kamu görevlilerinin dikkatini çekmek gerekir.”
Dünyaya yakın cisimlerin (NEO) arandığı ve izlendiği yıllar boyunca hiçbir cisim 4. seviyenin üzerine çıkmadı ve Dünya’ya yönelik potansiyel tehdidi nedeniyle bu cisme Antik Mısır’ın karanlık ve yıkım tanrısı Apophis adı verildi. Daha ileri gözlemler 2029’un yanı sıra 2036 ve 2068’de de bir çarpışmayı dışladı, ancak bunlar yine de yakın karşılaşmalar olacak.
NASA’nın Dünya’ya Yakın Cisim Çalışmaları Merkezi’nden Davide Farnocchia asteroitle ilgili olarak “2068’de bir çarpışma artık olasılık dahilinde değil” dedi ve ekledi: “Hesaplamalarımız en azından önümüzdeki 100 yıl boyunca herhangi bir çarpışma riski göstermiyor.”
2029’un ziyareti özellikle yakın olacak, asteroid Dünya yüzeyinin 32.000 kilometre (20.000 mil) yakınına gelecek ve Dünya’ya bazı uydularımızdan daha yakın olacak. Asteroidin Doğu Yarımküre’den teleskop ya da dürbün yardımı olmaksızın görülebilmesi beklenirken, Avrupa Uzay Ajansı bu uçuşu “hayatımızın en nadir uzay olaylarından biri” olarak nitelendiriyor.
Bu olayın bu kadar nadir görülmesinin nedeni büyüklüğü – ortalama çapı 375 metre (1230 feet) – ve Dünya’ya olan yakınlığıdır.
ESA bir X gönderisinde “2029 uçuşu inanılmaz derecede nadir bir olaydır” açıklamasında bulundu. “Bilim insanları, Güneş Sistemi’ndeki çarpma kraterlerini bilinen tüm asteroitlerin boyutları ve yörüngeleriyle karşılaştırarak, Apophis kadar büyük bir asteroitin Dünya’ya yalnızca 5.000 ila 10.000 yılda bir bu kadar yaklaştığına inanıyor.
Yaklaşım sırasında NASA, daha önce OSIRIS-REx olarak bilinen asteroit örnekleyicisini yeniden kullanan OSIRIS APEX misyonu ile asteroiti ziyaret etmeyi planlıyor ve uçuşundan kısa bir süre sonra asteroiti selamlamak için gönderiyor.
NASA planladıkları görevle ilgili şu açıklamayı yapıyor: “Gezegenimizin çekim gücünün asteroidin yörüngesini değiştirmesi, kendi ekseninde nasıl ve ne kadar hızlı döndüğünü değiştirmesi ve muhtemelen yüzeyini değiştirecek depremlere veya toprak kaymalarına neden olması bekleniyor.” “OSIRIS-APEX, Dünya’daki bilim insanlarının bu değişiklikleri gözlemlemesine olanak tanıyacak. Ayrıca OSIRIS-APEX uzay aracı, silikat (veya kayalık) malzeme ile metalik nikel ve demir karışımından oluşan ‘taşlı’ bir asteroit olan Apophis’in yüzeyine doğru dalacak ve gevşek kayaları ve tozu savurmak için motorlarını ateşleyecektir. Bu manevra bilim insanlarına asteroit yüzeyinin hemen altındaki malzemenin bileşimine bir göz atma imkânı verecektir.”
ESA asteroidi de ziyaret etmeyi umuyor, çünkü bir uçuş bu tür nesnelerden gezegensel savunma hakkında daha fazla şey öğrenmemize yardımcı olacaktır.
ESA, “Dünya’nın yerçekimi Apophis’i ‘gerecek’ ve ‘sıkıştıracak’, toprak kaymalarını tetikleyecek ve asteroidin malzemesi, yapısı, yoğunluğu ve uyumu hakkında birçok şeyi ortaya çıkaracak” açıklamasını yaptı. “Bu bilgi gelecekte Dünya’yı korumamıza yardımcı olacaktır.”
ESA, asteroidin 2029’da bir tehdit oluşturmadığını, sadece muhteşem bir manzara ve uzayda harika bilim yapmak için bir fırsat olduğunu yineledi.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber