Çalınan Bulutlar: Çin, Ülke Çapında Hava Durumunu Kontrol Ediyor
Çin, bulut tohumlama teknolojisini büyük ölçekte kullanarak 2025 yılında yağış miktarını %20 artırdı. Ancak iklim bilimcileri Çin’in bu başarısına şüpheyle yaklaşıyor.
Eski zamanlarda şamanlar, ateşin etrafında dans ederek ve kurbağalara dua ederek yağmur yağdırırlardı.
20. yüzyılın ortalarında bilim, daha etkili bir yöntem keşfetti: bulut tohumlama. BBC’ye göre, son on yıllarda Çin, kuraklıkla mücadele etmek ve mahsul verimini artırmak için bu yöntemi büyük ölçekte uygulamaya koydu .
Bulut tohumlama nasıl çalışır?
Yağmur yağdırmak için, ince katı parçacıklar bulutlara veya nemli havaya püskürtülür. Su molekülleri ve sis damlacıkları bunlara yapışarak su damlacıkları veya kar taneleri oluşturur. Bu damlacıklar ağırlaşarak yağış olarak yere düşer.
Hava Durumu Yönetim Servisi
Bu teknolojinin Çin’deki ilk pratik uygulaması 1958’de gerçekleştirildi. Bir uçak, kuraklıktan muzdarip Jilin eyaleti üzerinde yağışa neden oldu.
Günümüzde ülke bu amaçla hem uçakları hem de kara tabanlı sistemleri kullanıyor ve son zamanlarda insansız hava araçlarını da kullanmaya başladı. Uçaklar daha hassas, kara tabanlı sistemler ise daha ucuz.
Her yıl operasyonlar daha sık ve daha büyük ölçekte gerçekleştiriliyor. Mart 2025’teki “Bahar Yağmuru” operasyonuna 30 uçak ve insansız hava aracı ile 250 kara aracı katıldı. Operasyon, ekim sezonunun başlangıcıyla aynı zamana denk gelecek şekilde planlandı ve kuraklıktan etkilenen 10 bölgede gerçekleştirildi.
Çin hükümeti 2025 yılında yağış miktarının 2024 yılına kıyasla %20 arttığını bildirdi.
En büyük proje Tianhe (Göksel Nehir) olarak adlandırılıyor. Çin, ülkenin kurak kuzey bölgelerindeki nemi artırmak için Tibet üzerindeki atmosferi manipüle etmeyi planlıyor.
Peki ya komşular?
Bu yeni uygulama Tibet Platosu bölgesindeki hava koşullarını nasıl etkileyecek?
Çin, suyu kuzeye doğru yönlendirerek, plato üzerindeki yağış miktarını azaltıyor.
Aynı zamanda, bu sırt üzerinde oluşan neme bağımlı olan komşu ülkelere daha az su ulaşacak. Tipik olarak, nemli hava Çin topraklarından daha ileride, daha iç kesimlerde bulunan ülkelere doğru ilerler. Nemin bir kısmı daha erken bir noktada düşmeye zorlanırsa, uzak bölgelere daha az su ulaşacaktır. Bu proje, en büyük komşusu Hindistan’ı kızdırabilir.
Öngörülemeyen riskler
BBC’nin görüştüğü bilim insanları, bulut tohumlama yönteminin ekosistemler üzerindeki etkisine dair yeterli bağımsız araştırma bulunmadığını söylüyor.
Mevcut bilimsel çalışmaların çoğu, bu teknolojiyi uygulamaya çalışan ülkeler tarafından yürütülmüştür ve bu durum açık çıkar çatışmalarına yol açmaktadır. Bağımsız bilim insanları, bu ülkelerin iyimser sonuçlarından şüphe duymaktadır.
Su döngüsüne müdahale etmenin yerel iklimdeki dengesizliği daha da kötüleştirip kuraklık ve sellerin sıklığını ve şiddetini artırıp artırmayacağı belirsiz. Bulut tohumlama gecikmeli bir etkiye sahip olabilir; bir kuraklık hafifletilebilir, ancak daha sonra daha şiddetli bir başkası tekrar ortaya çıkabilir.
Bir ülke buna nasıl yanıt verecek? Sorunu bilimsel olarak mı inceleyecek yoksa yeni kuraklıkla daha da kapsamlı bulut tohumlamasıyla mı mücadele etmeye çalışacak?
Bu gerçekten işe yarıyor mu?
Çinli yetkililer planlarının etkinliğinin kanıtlandığına inanıyor. Çin hükümeti 2025 yılında yağış miktarının 2024 yılına kıyasla %20 arttığını bildirdi.
Ancak, diğer ülkelerden bilim insanlarının belirttiğine göre, yağış miktarı yıldan yıla dalgalanma gösterir ve doğal faktörlere bağlıdır. Bu yılki yağış artışının doğal nedenlerden mi yoksa hava manipülasyonundan mı kaynaklandığı bilinmiyor.
En büyük bağımsız araştırma projesi olan Snowie, konuya biraz ışık tuttu. Bilim insanları yaklaşık 10 yıl boyunca sadece bulut tohumlama yapılan alanlarda değil, aynı zamanda 1-2 kilometre uzaklıktaki bitişik bölgelerde de yağış miktarını ölçtüler.
Araştırmacılar, bir etki olduğunu ancak bunun o kadar küçük olduğunu ve çabayı haklı çıkarmadığını sonucuna vardılar. Bu gözlemlere katılan bilim insanları bile bu uygulamanın pratik uygulanabilirliğinden şüphe duyuyorlar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Çalınan Bulutlar: Çin, Ülke Çapında Hava Durumunu Kontrol Ediyor
Bu Kadim Bitkinin Cilt Yaşlanmasını Nasıl Yavaşlatabileceği Keşfedildi