Büyük Kitlesel Yok Oluşun Ardından Okyanusların Yeni Hakimleri Ortaya Çıktı
Kayıp fosiller, ilk okyanus yırtıcılarından bazılarının, Dünya’nın en büyük kitlesel yok oluşundan sonra şaşırtıcı derecede hızlı bir şekilde küresel olarak yayıldığını ortaya koyuyor.
Yaklaşık 250 milyon yıl önce, şu anda kurak bir çöl olan kuzeybatı Avustralya’nın bir kısmı, geniş bir tarih öncesi okyanusa bağlı sığ bir koyun yanında yer alıyordu. 60 yıldan fazla bir süre önce bu bölgeden toplanan ve büyük ölçüde müze çekmecelerinde göz ardı edilen fosiller, kara hayvanlarının denize nasıl geri döndüğüne ve gezegenin dört bir yanına nasıl yayıldığına dair yeni bilgiler sunuyor.
Permiyen Kitlesel Yok Oluşundan Sonraki Yaşam
Yaklaşık 252 milyon yıl önce, Permiyen sonu kitlesel yok oluşu Dünya’daki yaşamı mahvetti ve ardından yoğun küresel ısınma yaşandı. Dinozorlar Çağı’nın (veya Mezozoik çağın) başlangıcında yaşanan toparlanma sürecinde, modern tarzda deniz ekosistemleri şekillenmeye başladı. En önemli yeni gelenler arasında, amfibiler ve sürüngenler de dahil olmak üzere, hızla baskın sucul tepe yırtıcıları haline gelen erken deniz yaşamına uyum sağlayan tetrapodlar (uzuvlu omurgalılar) vardı.
Bu erken dönem deniz avcılarının fosillerinin çoğu kuzey yarımküreden gelmektedir. Buna karşılık, güney yarımküredeki keşifler sınırlı ve daha az anlaşılmıştır.
Batı Avustralya’nın kuzeyindeki Kimberly bölgesinden elde edilen 250 milyon yıllık fosillerin yeni bir araştırması, şaşırtıcı derecede çeşitli bir deniz amfibi topluluğunu ortaya çıkardı ve bunlardan bazılarının eski okyanuslar boyunca uzanan küresel bağlantılara sahip olduğuna dair kanıtlar sundu.
Batı Avustralya’dan 250 milyon yıllık deniz amfibisi Aphaneramma’ya ait dişli fosil çene. Kaynak: Benjamin Kear (İsveç Doğa Tarihi Müzesi)
On Yıllar Sonra Yeniden Keşfedilen Kayıp Fosiller
Bu bölgeden deniz amfibisi fosilleri ilk olarak 1960’lar ve 1970’lerdeki keşif gezilerinde ortaya çıkarıldı. Örnekler Avustralya ve ABD’deki müzeler arasında paylaştırıldı. 1972’de yayınlanan bir araştırma, kalıntıların tek bir türe, Erythrobatrachus noonkanbahensis’e ait olduğu sonucuna vardı. İsim, uzak Kimberly kasabası Derby’nin doğusundaki Noonkanbah sığır çiftliğindeki bir kaya çıkıntısından aşınan kafatası parçalarına dayanıyordu.
Sonraki 50 yıl içinde, orijinal Erythrobatrachus fosilleri kayboldu. Bilim insanları, dünyanın dört bir yanındaki müze koleksiyonlarında bir arama başlattı. 2024 yılında, kayıp malzeme nihayet bulundu ve dikkatlice yeniden incelenerek bu antik deniz amfibileri hakkında yeni bilgiler ortaya çıkarıldı.
Batı Avustralya’dan 250 milyon yıllık deniz amfibisi Erythrobatrachus’a ait fosil kafatası parçası. Kaynak: Benjamin Kear (İsveç Doğa Tarihi Müzesi)
Erken Deniz Amfibileri ve Gizli Çeşitlilik
Erythrobatrachus, trematosaurid temnospondiller adı verilen bir gruba aitti. Bu hayvanlar, modern semenderlerin ve kurbağaların ‘timsah benzeri’ akrabalarıydı ve 2 metreye kadar uzayabiliyorlardı. Trematosauridler özellikle önemlidir çünkü fosilleri, Permiyen sonu kitlesel yok oluşundan 1 milyon yıldan daha kısa bir süre sonra oluşan kıyı kaya yataklarında bulunur. Bunlar, Mezozoik deniz tetrapodlarının en eski açıkça tanınabilir grubunu temsil eder.
Kafatası parçalarının ayrıntılı analizi beklenmedik bir bulguyu ortaya çıkardı. Bir zamanlar tek bir türe atfedilen kemikler aslında en az iki farklı trematosaurid türünü temsil ediyor: Erythrobatrachus ve Aphaneramma cinsine ait başka bir tür.
Yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu görüntüleme, Erythrobatrachus kafatasının tamamlandığında yaklaşık 40 cm uzunluğunda olduğunu ve geniş başlı, iri gövdeli bir yırtıcıya ait olduğunu göstermektedir. Aphaneramma genel olarak benzer büyüklükteydi, ancak küçük balıkları yakalamaya uyarlanmış uzun ve dar bir burnu vardı. Her iki tür de açık suda yüzüyordu, ancak muhtemelen aynı ortamda farklı avları hedef alıyorlardı.
Antik Okyanuslarda Hızlı Küresel Yayılım
Erythrobatrachus yalnızca Avustralya’da bilinmektedir. Buna karşılık, Aphaneramma fosilleri, İskandinav Arktik bölgesindeki Svalbard’da, Rusya Uzak Doğusu’nda, Pakistan’da ve Madagaskar’da benzer yaştaki kayaçlarda bulunmuştur. Bu dağılım, en eski Mezozoik deniz tetrapodlarının yalnızca farklı ekolojik rollerde hızla çeşitlenmekle kalmayıp, aynı zamanda küresel olarak geniş bir alana yayıldığını göstermektedir. Dinozorlar Çağı’nın ilk iki milyon yılında birbirine bağlı süper kıtalar boyunca kıyı yollarını izlemiş olabilirler.
Bulgular, Omurgalı Paleontolojisi Dergisi’nde yayınlanmıştır. Yeniden keşfedilen Erythrobatrachus fosilleri şu anda Avustralya’ya geri gönderilmektedir. Dinozorlar Çağı’ndan diğer amfibi fosilleri şu anda İsveç Doğa Tarihi Müzesi’nde sergilenmektedir.
Kaynak: https://scitechdaily.com