Birbirine Temas Eden Bitkiler Strese Karşı Daha Dayanıklıdır
Yeni bir araştırma, bitki yaprakları fiziksel olarak birbirine temas ettiğinde aralarında biyolojik bir sinyal sisteminin kurulduğunu gösterdi.
Bu sistem sayesinde bitkiler, aşırı ışık gibi yaklaşan stres durumlarına karşı birbirlerini “uyarabiliyor” ve bu durumlara karşı daha dirençli hale gelebiliyorlar.
Önceden uyarılan, hazırlıklı olur.
Bilim insanları dayanıklılık kavramını, bir bitkinin lekelenme veya yaprak dokusu tahribi gibi ciddi hasarlar olmadan aşırı ışığa dayanabilme yeteneği olarak tanımlar .
Bunu ölçmek için araştırmacılar yapraklardan iyon sızıntısını analiz ettiler: sızıntı ne kadar düşükse, bitki strese o kadar iyi dayanıyor demektir.
Çalışmanın nasıl yürütüldüğü
Bilim insanları iki bitki grubunu karşılaştırdı: birinde yaprakları birbirine değiyordu, diğerinde değmiyordu. Sonuç olarak, yaprakları birbirine “değen” bitkilerin parlak ışığa önemli ölçüde daha iyi dayandığı ortaya çıktı.
Daha önce, 2022’de, bitkilerin fiziksel temas yoluyla elektriksel sinyaller iletebildiği gösterilmişti. Bu yeni çalışmada ise araştırmacılar, dokunmanın kendisinin stres direncini artırıp artırmadığını test etmeye karar verdiler.
Deneyde, botanikte popüler bir model bitki olan küçük bir bitki olan Arabidopsis thaliana kullanıldı. Bitkilerin birbirleriyle temas kurmaları için zaman tanındıktan sonra, şiddetli güneş ışığını simüle eden çok parlak bir ışığa maruz bırakıldılar.
Ardından bilim insanları yaprak hasarını ve stres altındaki bitkilerde biriken pigmentler olan antosiyanin seviyelerini değerlendirdiler.
Sonuçlar netti: Temas halinde büyüyen bitkilerde daha az hasar ve daha düşük antosiyanin seviyeleri görüldü. Tek başına büyüyen bitkiler ise önemli ölçüde daha güçlü bir stres tepkisi gösterdi.
Deneyler, bir bitki “uyarıldığında”, temas ettiği tüm bitkilere bir sinyal gönderdiğini ve bu bitkilerin de önceden dirençlerini artırdığını göstermiştir.
Bu mekanizmayı anlamak için bilim insanları, kimyasal sinyalleri iletemeyen genetiği değiştirilmiş bitkiler kullandılar. Üç bitkiden oluşan bir zincir kurdular: bir iletici, bir aracı ve bir alıcı. Aracı bitki sinyali iletemediğinde, savunma son bitkiye ulaşmıyordu.
Ayrıca hidrojen peroksitin bu süreçte önemli bir rol oynadığı, koruyucu bir reaksiyonu tetiklediği ortaya çıktı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Birbirine Temas Eden Bitkiler Strese Karşı Daha Dayanıklıdır