Bilim İnsanlarına Göre Kaleciler Dünyayı Farklı Görüyor
Her futbolsever, kalecilerin takımlarında eşsiz bir rol oynadıklarını bilir. Ancak yapılan bir araştırmaya göre beyinleri dış saha oyuncularından farklı işliyor olabilir.
Bilim insanları, kalecilerin dünyayı algılama biçimlerinde ‘temel’ farklılıklar gösterdiklerine dair ‘ilk sağlam bilimsel kanıtlardan’ bazılarını sunuyor.
Bu, ‘sınırlı veya eksik duyusal bilgiye’ dayalı olarak hızlı kararlar vermelerine yardımcı olabilir ve muhtemelen gol yemekle hiç gol yememek arasındaki farkı belirleyebilir.
Bundan faydalanabilecek hızlı tepki süreleriyle tanınan kaleciler arasında Arsenal ve İngiltere’nin eski kalecisi David Seaman, Liverpool’dan Brezilyalı Alisson Becker ve Bayern Münih’ten Alman Manuel Neuer yer alıyor.
Çalışma, Dublin Şehir Üniversitesi’nden kaleci antrenörü ve psikoloji mezunu Michael Quinn tarafından yönetildi.
Kendisi aynı zamanda emekli bir profesyonel kaleci ve Premier Lig’de Sunderland ve Manchester City’de forvet olarak oynayan eski İrlandalı Niall Quinn’in oğludur.
Quinn, “Diğer futbolcuların aksine, kalecilerin sınırlı ya da eksik duyusal bilgilere dayanarak binlerce çok hızlı karar vermeleri gerekiyor” dedi.
Bu durum bizi kalecilerin farklı duyulardan gelen bilgileri birleştirme konusunda gelişmiş bir kapasiteye sahip olacağını öngörmeye itti ve bu hipotez sonuçlarımızla doğrulandı.
Çalışma için Bay Quinn ve meslektaşları profesyonel kaleciler, profesyonel dış saha oyuncuları ve profesyonel futbol deneyimi olmayan diğer kişiler de dahil olmak üzere 60 gönüllü aldı.
Katılımcılardan, bilgisayar ekranında yanıp sönen bir ya da iki görüntü görüp göremediklerini belirtmeleri gereken bir test yapmaları istendi.
Ancak işi daha da zorlaştırmak için bu görsel uyarana belirli sayıda bip sesi eşlik etti – bir, iki veya sıfır bip sesi – bu da kasıtlı olarak muhakemeyi engelledi.
Örneğin, bir flaş ve iki bip sesi genellikle iki flaşın yanlış algılanmasına yol açar; bu sadece işitsel ve görsel uyaranların insan beyninde ne kadar entegre olduğunu gösterir.
Mesele şu ki bu yanlış algı, iki uyaran türü arasındaki süre arttıkça azalır. Özellikle kaleciler, ‘zamansal bağlanma penceresi’ olarak bilinen bu süreyi çok kısa tutarsa avantajlı olurlar.
Araştırmacılar, her katılımcı için bilgisayar görevindeki performanslarına bağlı olarak zamansal bağlama pencerelerinin genişliğini ölçtüler.
Daha dar bir zamansal bağlama penceresi, daha verimli çoklu duyusal işleme, yani işitsel uyaranları görsel uyaranlardan ayırma ve her ikisini de anlamlandırma becerisine işaret ediyordu.
Genel olarak, testler kalecilerin çoklu duyusal işleme yeteneklerinde belirgin farklılıklar olduğunu gösterdi.
Özellikle, kalecilerin dış saha oyuncuları ve oyuncu olmayanlara kıyasla daha kısa bir zamansal bağlanma penceresine sahip olması, kalecilerin iki tür sinyali ayırmak için daha büyük bir yeterliliğe sahip olduğunu düşündürmektedir.
Araştırmacılar, “Bu farklılıkların, kalecilik pozisyonunun kendine özgü doğasından kaynaklandığını ve kalecilerin genellikle kısmi veya eksik duyusal bilgilere dayanarak hızlı karar verme becerisine prim verdiğini öneriyoruz” diye yazıyor.
Araştırmacılar, kalecilerin farklı zamanlarda gelen görsel ve işitsel bilgilere dayanarak hızlı karar verdiklerini düşünüyor.
Örneğin, bir kaleci topa vurulduğunu duyabilir ancak top vücut tarafından engelleniyorsa topu göremeyebilir.
Baş araştırmacı David McGovern yaptığı açıklamada, “Kalecilerin kararlarını yönlendirmek için genellikle tek bir duyudan gelen bilgileri kullandıklarını öne sürüyoruz” dedi.
‘Bağlama bağlı olarak bu, sadece görsel bilgilerin veya sadece işitsel bilgilerin kullanılmasını içerebilir.
Bu tür ortamlara tekrar tekrar maruz kalmak kalecilerin bilgiyi ayırma ya da ayrıştırma stratejisini benimsemesine yol açarken, dış saha oyuncuları bu bilgiyi entegre etmeyi daha faydalı bulabilir.
Çocukluktan itibaren bu kısa pencerelere sahip olan kişilerin en yetenekli kaleciler olması mümkündür.
Alternatif olarak, insanlar kaleci olarak çok fazla deneyim kazandıktan sonra duyusal ipuçlarını birleştirmek yerine ayrı ayrı işlemeye başlayabilir.
McGovern, “Kalecilerde gözlemlenen daha dar zamansal bağlanma penceresi, kalecilerin erken yaşlardan itibaren katıldıkları sıkı antrenman rejimlerinden kaynaklanıyor olabilir mi?” dedi.
Ya da çoklu duyusal işlemedeki bu farklılıklar, genç oyuncuları kalecilik pozisyonuna çeken içsel, doğal bir yeteneği yansıtıyor olabilir mi?
Bu olasılıklar arasında ayrım yapabilmek için kaleci adaylarının gelişimsel yörüngesini takip eden daha fazla araştırma yapılması gerekecektir.
Yeni çalışma Current Biology dergisinde yayımlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bilim İnsanlarına Göre Kaleciler Dünyayı Farklı Görüyor
Kilo Vermede Ezber Bozan Bir Yöntem Keşdildi: Obeziteyle Mücadele İçin Kahverengi Yağları Uyarmak