Beslenmede Ezber Bozan Keşif: Flavanoller ve Beyin Arasındaki Gizli Bağ
Diyetle alınan flavanollerin sağlık yararları, beyinde ve vücudun stres sistemlerinde tepkileri tetikleme yeteneklerinden kaynaklanıyor gibi görünüyor.
Bazı yiyeceklerin ağızda bıraktığı hafif kuruluk, gerginlik hissi, büzücülük olarak bilinir ve polifenoller adı verilen doğal olarak oluşan bitki bileşiklerinden kaynaklanır.
Bunlar arasında, kardiyovasküler riski düşürme ve beyin için potansiyel faydalarıyla dikkat çeken flavanoller de yer almaktadır. Bu bileşikler kakao, kırmızı şarap ve meyveler gibi tanıdık yiyeceklerde bol miktarda bulunur ve çalışmalar bunları daha keskin hafıza, daha güçlü bilişsel performans ve sinir hücrelerine verilen hasara karşı koruma ile ilişkilendirmiştir.
Ancak uzun süredir devam eden bir bilmece var: flavanoller vücut tarafından zayıf bir şekilde emilir (yutulduktan sonra kan dolaşımına giren kısım). Sadece küçük miktarlar dolaşıma ulaşıyorsa, beyin ve sinir sistemi üzerinde nasıl ölçülebilir etkiler gösterdikleri belirsizliğini koruyor.
Duyusal sinyalleme, flavanol etkilerini açıklayabilir
Japonya’daki Shibaura Teknoloji Enstitüsü’nden Dr. Yasuyuki Fujii ve Profesör Naomi Osakabe liderliğindeki bir araştırma grubu, alternatif bir açıklama arayışında alternatif bir yol izledi. Sadece emilime odaklanmak yerine, flavanollerin özellikle tat alma yoluyla duyusal yollarla etki edip edemeyeceğini incelediler.
Current Research in Food Science dergisinde yayınlanan çalışmalarında, flavanollerin karakteristik buruk tadının, bu bileşikler vücut tarafından tamamen işlenmeden önce bile beyne doğrudan bir sinyal göndererek sinirsel tepkileri aktive edebileceği fikrini test ettiler.
Dr. Fujii, “Flavanoller buruk bir tada sahiptir. Bu tadın, merkezi sinir sistemine (beyin ve omurilikten oluşur) doğrudan sinyal ileten bir uyarıcı görevi gördüğünü varsaydık. Sonuç olarak, flavanol uyarımının duyusal sinirler yoluyla beyne iletildiği ve daha sonra sempatik sinir sistemi aracılığıyla periferde fizyolojik tepkiler oluşturduğu düşünülmektedir” diye açıklıyor.
Flavanoller beyin ve stres tepkilerini tetikliyor
Ekip bu fikri 10 haftalık fareler üzerinde yaptığı deneylerle test etti. Hayvanlara vücut ağırlığının 25 mg/kg veya 50 mg/kg’ı oranında oral yolla flavanol verilirken, kontrol grubuna sadece damıtılmış su verildi. Flavanol tüketen fareler, kontrol grubuna göre daha fazla hareket, daha fazla keşif davranışı ve daha güçlü öğrenme ve hafıza performansı gösterdi.
Tek doz oral yolla uygulanan büzücü FL’ler, merkezi sinir sistemini uyararak hipotalamik kortikotropin salgılayıcı hormon (CRH) nöronlarını aktive etti. Salgılanan CRH, locus coeruleus’taki (LC) noradrenalin (NA) sinir ağını aktive etti. LC’den hipotalamus preoptik bölgesine NA projeksiyonu uykuyu baskılar ve uyanıklığı artırır. LC’den hipokampusa NA ve dopamin (DA) projeksiyonu ve ventral tegmental bölgeden hipokampusa DA projeksiyonu hafızayı güçlendirir. LC’den beyin sapına NA projeksiyonu sempatik sinir aktivitesini aktive ederek dolaşımı ve metabolizmayı artırır. Kaynak: Shibaura Teknoloji Enstitüsü’nden Dr. Yasuyuki Fujii
Araştırmacılar ayrıca beynin çeşitli bölgelerinde nörotransmitter aktivitesinde artış gözlemlediler. Dopamin ve öncüsü levodopa ile norepinefrin ve metaboliti normetanefrin düzeyleri, uygulamadan kısa bir süre sonra locus coeruleus-noradrenalin ağında yükseldi.
Bu sinyal molekülleri motivasyon, dikkat, stres düzenlemesi ve uyanıklıkta merkezi roller oynar. Ek olarak, noradrenalin üretiminde (tirozin hidroksilaz ve dopamin-β-hidroksilaz) ve taşınmasında (veziküler monoamin taşıyıcı 2) rol oynayan temel enzimler artmış ve noradrenerjik sistemin aktivitesini daha da artırmıştır.
Ek olarak, biyokimyasal analiz, stres sırasında salınan hormonlar olan katekolaminlerin idrar seviyelerinin daha yüksek olduğunu ve stres düzenlemesinde merkezi bir beyin bölgesi olan hipotalamik paraventriküler çekirdekte (PVN) aktivitenin arttığını ortaya koymuştur. Flavanol uygulaması ayrıca PVN’de c-Fos (önemli bir transkripsiyon faktörü) ve kortikotropin salgılatıcı hormonun ekspresyonunu da artırmıştır.
Sağlık ve gıda tasarımı için çıkarımlar
Bir araya getirildiğinde, bu sonuçlar flavanol alımının, egzersizin neden olduğu fizyolojik tepkilere benzeyen geniş kapsamlı fizyolojik tepkileri tetikleyebileceğini göstermektedir; merkezi sinir sistemini aktive eden ve dikkati, uyarılmayı ve hafızayı artıran orta düzeyde bir stres faktörü olarak işlev görmektedir.
“Bu çalışmada flavanollerin tetiklediği stres tepkileri, fiziksel egzersizin tetiklediği tepkilere benzer. Bu nedenle, düşük biyoyararlanımlarına rağmen, flavanollerin orta düzeyde alımı sağlık ve yaşam kalitesini iyileştirebilir,” diyor Dr. Fujii.
Bu bulgular, duyusal beslenme alanında potansiyel etkilere sahiptir. Özellikle, gıdaların duyusal özellikleri, fizyolojik etkileri ve lezzetine dayalı olarak yeni nesil gıdalar geliştirilebilir.
Kaynak: https://scitechdaily.com