Asitlenme Artıyor: Okyanusların Sessiz Tehdidi
Okyanus asiditesi Dünya’nın sağlığının en önemli göstergelerinden biridir, zira asidik seviyeye doğru çok fazla ilerlerse sonuçlar felaket olabilir – ve yeni bir çalışma dünya sularının artık bu tehlike bölgesine girdiğini gösteriyor.
ABD ve İngiltere’den bilim insanlarından oluşan bir ekip, okyanus asitlenmesi için gezegensel sınır olarak bilinen ve ortalama yüzey aragonit doygunluğunda yüzde 20’lik bir düşüş olarak tanımlanan şeyi inceledi – bu, birçok deniz organizmasının kabuk ve iskelet için kullandığı kalsiyum karbonat malzemesidir.
Bilgisayar modellerini en son saha ölçümleriyle birleştiren araştırmacılar, küresel olarak okyanusların sınıra çok yakın ya da sınırın ötesinde olduğunu tespit etti. Derin suların yaklaşık yüzde 60’ı, yüzey sularının ise yüzde 40’ı sınırın ötesine geçmiş durumda.
Halihazırda kaydedilen hasar göz önüne alındığında, ekip sınırın aslında aragonit doygunluğunda yüzde 10’luk bir düşüş olarak belirlenmesi gerektiğini öne sürüyor – bu seviye okyanusun bir bütün olarak milenyumun başında geçtiği bir seviye.
İngiltere’deki Plymouth Deniz Laboratuvarı’ndan (PML) biyolojik oşinograf Helen Findlay, “Dünyanın farklı bölgelerine bakıldığında, kutup bölgeleri yüzeydeki okyanus asitlenmesinde en büyük değişiklikleri gösteriyor” diyor.
“Bu arada, daha derin sularda, en büyük değişiklikler kutupların hemen dışındaki alanlarda ve Kuzey Amerika’nın batı kıyısı boyunca ve ekvatora yakın bölgelerde meydana geliyor.”
Araştırmacılar dünya çapında okyanus asitliğini ölçtüler. Kırmızı, yüzde 20 sınırının aşıldığı yüzey okyanus alanlarını temsil ederken, yeşil sınırın aşılmadığı yerleri göstermektedir. (Findlay ve diğerleri, Küresel Değişim Biyolojisi, 2025)
Okyanus asitlenmesi, kıyı şeridinden denize baktığınızda hemen fark edeceğiniz bir şey olmasa da, derin bir etkiye sahiptir. Mercan resiflerine zarar verir, suları kabuk oluşturan canlılar için yaşanmaz hale getirir ve diğer deniz yaşamını öldürür veya zayıflatır. Bu da ekosistemin geri kalanı üzerinde zincirleme bir etki yaratır.
Bu asitleşme, karbondioksit okyanus tarafından emilip suyla reaksiyona girdiğinde meydana gelir ve bu nedenle sera gazları atmosferi ne kadar doyurursa, dünya suları o kadar asidik hale gelecektir.
Findlay, “Okyanus yaşamının çoğu sadece yüzeyde yaşamaz – aşağıdaki sular çok daha farklı bitki ve hayvan türlerine ev sahipliği yapar” diyor. “Bu derin sular çok fazla değiştiği için, okyanus asitlenmesinin etkileri düşündüğümüzden çok daha kötü olabilir.
“Bunun tropik ve hatta derin deniz mercan resifleri gibi birçok tür için temel yaşam alanları ve bakım sığınağı sağlayan önemli su altı ekosistemleri üzerinde büyük etkileri olacaktır.”
Bilim insanları okyanus asitlenmesinin yanı sıra sekiz gezegensel sınır üzerinde daha anlaşmaya vardılar ve bunların altısını çoktan aştık. Okyanus asitlenmesi yedinci sınır olacak ve Dünya’nın şu anda içinde bulunduğu korkunç durumu gösterecek.
Bu son çalışmanın arkasındaki araştırmacılar, asitleşmeye karşı en savunmasız bölgelerde hedefe yönelik eylemlerin yanı sıra şimdiye kadar kötü etkilenmemiş bölgeler için koruyucu önlemler alınarak tehlikelere hızlı bir şekilde yanıt verilmesini istiyor.
Çalışmada doğrudan yer almayan PML’den Steve Widdicombe, “Okyanus asitlenmesi sadece çevresel bir kriz değil, deniz ekosistemleri ve kıyı ekonomileri için saatli bir bomba” diyor.
“Turizmi destekleyen mercan resiflerinden kıyı toplumlarını ayakta tutan kabuklu deniz ürünleri endüstrilerine kadar, harekete geçmenin geciktiği her gün hem biyoçeşitlilik hem de milyarlarca ekonomik değerle kumar oynuyoruz.”
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Bilim İnsanları Uyarıyor: Kuzey Kutbu’nun Suları Hızla Asitleniyor