Arkeologlar Protez Elli Ortaçağ İskeletini Ortaya Çıkardı
Almanya’nın Freising kentinde uzmanlar demir protez eli olan bir ortaçağ iskeleti ortaya çıkardı. Höyük 15. yüzyıldan kalmadır ve erken protez el teknolojisi ve tıbbi yeniliklere dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.
Keşif, Bavyera Eyaleti Anıtları Koruma Ofisi tarafından St George Kilisesi yakınlarındaki kazılar sırasında duyuruldu. Karbon tarihlemesine göre, 30-50 yaşlarındaki bu adam 1450 ile 1620 yılları arasında yaşamış ve ölmüştür. Protez eller, Avrupa tarihinin bu döneminde, kısmen çok sayıda çatışmadan dönen yaralı askerlere yardım etme ihtiyacı nedeniyle önemli ölçüde gelişti.
Demirden yapılmış protez el
Bir piskoposluk ve daha sonra bağımsız bir devlet olarak Freising, Orta Çağ boyunca oldukça etkili olmuştur. Tarihi, yıkıcı Otuz Yıl Savaşları da dahil olmak üzere askeri eylemlerle karakterize edilmiştir. Bu çalkantılı dönemde çok sayıda yaralanma ve ampütasyon meydana gelmiş, bu da yapay uzuvlara olan talebin artmasına yol açmıştır.
Bavyera Eyaleti Anıtları Koruma Ofisi’nden Dr. Walter Illinger’e göre bu protez gerçekten de özel bir şey. “Sol eldeki içi boş protezin dört ilave parmağı var. İşaret, orta, yüzük ve küçük parmakların her biri sacdan yapılmış ve hareket ettirilemiyor. Parmak replikaları birbirine paralel ve hafif kavisli’. Illinger bunu bu şekilde açıkladı.” Kayışlarla yerinde tutulan bu protez cihaz, dönemin tıbbi yaratıcılığını vurgulamaktadır.”
Araştırmacılar ayrıca çelik protezin içinde gazlı bez benzeri bir kumaş tespit etti. Özellikle başparmak kemiğinin protez elin iç kısmına yapışmış olması, kullanıcının ampütasyondan sonra başparmağını koruduğunu düşündürüyor.
Ortaçağ protez elleri
Tarihsel açıdan bu buluntu istisnai olmakla birlikte benzersiz değildir. Orta Avrupa’dan yaklaşık 50 geç ortaçağ ve erken modern protez uzuv bilinmektedir. Bu türler ilkel sabit protez uzuvlardan mekanik bileşenlere sahip karmaşık protez uzuvlara kadar çeşitlilik göstermektedir. Ünlü şövalye Getz von Berlichingen bu döneme ait dikkate değer bir figürdür. Kendisine 1530’da Landshut kuşatması sırasında sağ elini kaybettikten sonra protez bir ‘demir el’ takılmıştır. Freising’in icadının aksine, von Berlichingen’in protez eli hareketli parçaları ve karmaşık tasarımıyla zamanının bir mühendislik harikasıydı.
2018 yılında Verona’daki Longobard ailesi nekropolünde inanılmaz bir protez bacak keşfedildi. Arkeologlar, ön kolu kopmuş bir Ortaçağ savaşçısının kalıntılarını buldu. Yakınlarda bulunan bir toka ve bıçak, savaşçının protez el olarak bir bıçak kullanmış olabileceğini düşündürmektedir.
Freising’deki bu keşif, 15. yüzyılda protez ellerin kullanımı ve gelişimi hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Freising’de bulunan demir elin ve Götz von Berlichingen tarafından takılan el gibi diğer protez ellerin özenli işçiliği, dönemin tıbbi ilerlemelerini ve adaptasyonlarını göstermektedir.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Arkeologlar Protez Elli Ortaçağ İskeletini Ortaya Çıkardı
Tanrılara Kurban Edilen İnka Buz Bakiresinin Yüzü İlk Kez Canlandırıldı