Antik İnsanlar Milyonlarca Yıl Önce İlk Aletleri Nasıl Buldu?
İnsanoğlunun en büyük icadı elektrik, tekerlek ya da ateş değil, keskin taş teknolojisidir. Üç milyon yıldan daha uzun bir süre önce ortaya çıkmıştır.
Eski insanların hayvan ve bitki kaynaklarını kullanmasını sağlayan, dolayısıyla beyin büyüklüğünün artmasında ve insanlığın bugün hala devam etmekte olduğu teknolojik yolun başlamasında önemli bir rol oynayan oydu.
Peki ama taş aletlerin üretimi, yani “yontma” nasıl başladı? Bu sorunun henüz bir cevabı yok, sadece hipotezler var.
Bilim insanları, dünyanın birçok ülkesinden meslektaşlarıyla birlikte, insan evriminde çok önemli bir rol oynayan taş teknolojisinin kökeni için yeni bir hipotez önerdi.
Makalenin yazarlarından Profesör Metin Eren, “Homininlerin kasıtlı ya da kazara ilk keskin taş parçasını yapıp sonra da kesecek bir şeyler aramaya başladıkları bir ‘Evreka!’ anı olduğunu sanmıyorum” dedi.
“Kesme ihtiyacı zaten mevcut değilse, keskin taş aletler üretmenin bir anlamı yoktur.”
Keskin taşlar
Yeni hipotez, eski insanların ilk özel taş aletlerini yapmadan önce önemli bir süre boyunca, bir dere yatağındaki taşların döşenmesi gibi doğal jeolojik süreçlerden veya hayvanların taşları çiğnemesi gibi biyolojik süreçlerden keskin taşlar topladıklarını öne sürüyor.
Ancak önceki araştırmalar, kesici alet olarak kullanılabilecek ve “natüralit” olarak adlandırılan doğal olarak keskin taşların doğada nadir olduğunu göstermiştir.
Ancak yeni bir çalışma durumun böyle olmadığını savunuyor. Bilim insanları, dünyanın dört bir yanındaki saha çalışmaları ve bilimsel literatürün kapsamlı bir incelemesi sayesinde, keskin taşların çok çeşitli koşullar altında tutarlı bir şekilde üretildiğini ve bu nedenle arkeologların varsaydığından çok daha fazla sayıda arazide bulunabileceğini gösteriyor.
Umman’daki saha çalışması sırasında böyle bir alanı gözlemleyen Michelle Bebber, “Bazı durumlarda, keskin taşlar Tabiat Ana tarafından yüzlerce ve binlerce üretiliyor” diyor.
“Bu oldukça şaşırtıcı, ancak doğal taş ‘bıçaklar’ muhtemelen hominin atalarımız için hazırdı.”
Emma Finestone’un Kenya’daki saha çalışması, erken hominin yiyecek işleme alanlarının genellikle doğal taş kaynaklarının yakınında olduğunu gösteriyor.
Feinstone, “Bir hominin, yalnızca elleri ve dişleriyle erişmesi zor olan karkas veya bitki materyalini işlemek için doğal olarak keskin bir taşı alıp kullanabilir” diyor.
Tembellik ilerlemenin motorudur
Ancak ilk insanlar doğal olarak keskin taşları uzun süre kullandıktan sonra kendi taş aletlerini yapmaya başlamak için seçici baskılar ortaya çıkmıştır. Örneğin, kıymık elde etmek için potansiyel bir motivasyon doğru taşların eksikliği olabilir.
Zaten keskin taşlar kullanmaya alışkın olan homininler, doğru doğal taşların eksikliğiyle karşılaştıklarında, keskin taşları kendileri yapmaya çalışmış olabilirler.
Ama belki de, insanlık tarihinde her zaman olduğu gibi, ilerlemenin motoru… tembellikti. Eski insanlar doğanın icadını rafine ederek istedikleri özelliklere sahip taş parçaları üretebiliyorlardı çünkü doğru taşları bulmak için doğayı araştıracak zamanları ya da istekleri yoktu.
Ehren, “Bu, hominin taş teknolojisinin kökeni için bugüne kadarki en basit hipotez,” diyor.
“Ancak en basit teori mutlaka doğru olmak zorunda değil. Arkeologların şimdi hipotezimizi test etmeleri ve 3 ila 6 milyon yıl önce homininler tarafından natüralitlerin kullanıldığını bulmaları gerekiyor, ancak bu hiç de kolay değil.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Antik İnsanlar Milyonlarca Yıl Önce İlk Aletleri Nasıl Buldu?
Volkanik Patlama Sonrası Kaçanlar Neden Yüzyıllar Sonra Geri Döndü?