Alzheimer’ın İlk İzleri, Yıllar Öncesinden Beyinde Saklı
Kan biyobelirteçleri, semptomlar ortaya çıkmadan çok önce Alzheimer riskini işaret edebilir ve erken önleme için olası bir araç sunabilir.
Finlandiya nüfusundan elde edilen verilere dayanan bir çalışma, Alzheimer hastalığının göstergelerinin orta yaşlarda beyinde ortaya çıkabileceğini ortaya koymaktadır. Önümüzdeki yıllarda, kan örnekleri aracılığıyla Alzheimer ile ilişkili biyobelirteçlerin tespit edilmesi, daha erken teşhis yapılmasını ve semptomlar henüz minimal düzeydeyken en fazla fayda sağlayacak kişilere önleyici müdahalelerin yönlendirilmesini mümkün kılabilir.
Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte Alzheimer ve diğer demans türleri giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak, bu hastalıkları tetikleyen biyolojik değişiklikler, hafıza kaybı da dahil olmak üzere belirgin bir bilişsel gerileme ortaya çıkmadan çok önce başlar.
Biyobelirteçler yaşla birlikte artar ve kalıtsal olabilir
Finlandiya’daki Turku Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, orta yaştaki bazı bireylerin Alzheimer hastalığıyla bağlantılı kan biyobelirteçlerinin seviyelerinin zaten yüksek olduğunu ve bu konsantrasyonların yaşlandıkça artma eğiliminde olduğunu keşfettiler.
Dikkat çeken bir gözlem, ebeveynleri, özellikle anneleri yüksek biyobelirteç seviyelerine sahip olan bireylerin, orta yaşta kendilerinin de yüksek seviyeler sergileme olasılığının daha yüksek olduğuydu. Çalışma ayrıca, böbrek hastalığı ile orta yaşta artan biyobelirteç konsantrasyonları arasında olası bir bağlantı olduğunu ortaya koydu.
APOE ε4 geninin Alzheimer riskini artırdığı bilinmekle birlikte, bu genin kan bazlı biyobelirteç düzeyleriyle ilişkisi sadece yaşlı yetişkinlerde görülmüş, orta yaşlılarda henüz görülmemiştir.
Kan örneği, gelecekte Alzheimer hastalığının teşhisinde yardımcı olacak
Son zamanlarda, kan örneği yoluyla Alzheimer hastalığı ile ilişkili biyobelirteçleri tanımlamak mümkün hale gelmiştir. Bu, gelecekte Alzheimer hastalığına yakalanma riski en yüksek olan kişileri belirlemek ve önleyici tedaviler için öncelik vermek için maliyet etkin bir yöntem sunmaktadır.
“Klinik uygulamada, Alzheimer hastalığı ile ilişkili beta-amiloid patolojisini tespit etmek için şu anda görüntüleme çalışmaları veya beyin omurilik sıvısı örneklemesi gerekiyor. Ancak, son zamanlarda geliştirilen ultra hassas ölçüm teknolojileri, artık kan örneklerinden Alzheimer hastalığı ile ilişkili beyin biyobelirteçlerinin tespit edilmesini mümkün kılıyor,” diyor Turku Üniversitesi Uygulamalı ve Önleyici Kardiyovasküler Tıp Araştırma Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olan ve çalışmayı yöneten Suvi Rovio.
Güvenilir yorumlama için daha fazla araştırma gerekli
Kan örneği ile Alzheimer hastalığını kesin olarak teşhis etmek henüz mümkün değildir, çünkü bu yöntem hala iyi bilinen referans değerlerin eksikliği nedeniyle sınırlıdır. Ayrıca, Alzheimer hastalığı ile ilişkili kan biyobelirteç konsantrasyonlarını etkileyen karıştırıcı faktörlerin hangileri olduğu hala belirsizdir. Bu nedenle, kan örneğinden elde edilen biyobelirteçlerin yorumlanması yanlış teşhise yol açabilir.
Rovio, “Gelecekte Alzheimer hastalığı tanısı için kan bazlı biyobelirteçleri güvenilir bir şekilde kullanabilmek için, referans değerleri standartlaştırmak üzere farklı nüfus ve yaş gruplarında daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir” diye vurgulamaktadır.
Çalışmada, Alzheimer hastalığı ile ilişkili biyobelirteçler, orta yaşlı katılımcıların (41-56 yaş) ve ebeveynlerinin (59-90 yaş) kan örneklerinden ölçülmüştür. Toplam örneklem büyüklüğü 2.051 kişidir.
Turku Üniversitesi Uygulamalı ve Önleyici Kardiyovasküler Tıp Araştırma Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olan Marja Heiskanen, “Şimdiye kadar, Alzheimer hastalığıyla ilişkili beyin biyobelirteçleri çoğunlukla yaşlı bireylerde incelenmiştir. Çalışmamız, orta yaştan itibaren biyobelirteç düzeyleri ve ilişkili faktörler hakkında yeni bilgiler sağlamaktadır” diyor.
Kaynak: https://scitechdaily.com