815 Milyon Yıllık Kaya İçindeki Kadim Hava Gün Yüzüne Çıkarıldı
Bilim insanları tarafından incelenen en eski havanın bir kısmı, 800 milyon yıldan uzun bir süre önce kayaların içinde hapsolmuştu. Kayayı çatlatıp havanın dışarı çıkmasına izin veren ekip, Dünya’nın kadim atmosferi hakkında oldukça şaşırtıcı bir sürprizle karşılaştı.
Bilim insanları, Dünya’nın eski zamanlardaki atmosferini incelerken, element bolluğunu tahmin etmek için dolaylı kanıtlara güvenmek zorunda kalmışlardı. Ancak bu, karmaşık analizler ve tahminler gerektirdiğinden, tamamen ideal bir yöntem değildi. Bir diğer yöntem ise Antarktika buzullarında hapsolmuş havaya bakmaktı.
Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), “Dinozorların zamanında kehribar içinde hapsolmuş tarih öncesi bir sinek gibi, Dünya’nın daha önceki ikliminin havadaki kalıntıları -toz, hava kabarcıkları, deniz tuzları, volkanik kül ve orman yangınlarından kaynaklanan is dahil- sonsuza dek buzul buzunda hapsolmuş olabilir,” diye açıklıyor. “İklim bilimcilerine göre bu kalıntılar, gezegenimizin ikliminin ve atmosferinin binlerce yıl içinde nasıl değiştiğine dair bir hikaye anlatıyor.”
Bu yöntem yakın zamanda bize 5 milyon yıl öncesine ait Pliyosen Dönemi’nden hava örnekleri sağlasa da, Dünya’nın tarihi bundan çok daha eskidir. Ancak uluslararası bir araştırmacı ekibinin geliştirdiği bir teknik sayesinde, çok daha eski hava örneklerini de inceleyerek 815 milyon yıl önceki atmosfere dair bir fikir edinebildik.
Jeokimyacı Dr. Nigel Blamey liderliğindeki araştırmacılar, 2016 yılında Avustralya’da bir sondaj çekirdeğinden kaya tuzu (halit) örneklerini inceliyorlardı. Halitin içinde, tuzun içinde hapsolmuş minik gaz kabarcıkları olan küçük “kokular” olabileceği biliniyordu.
Bu kokuların incelenemeyecek kadar küçük olduğu düşünülüyordu, ancak bu ekip yeni bir yöntem kullanarak bunu başardı. Halit örnekleri alıp bir vakum odasına yerleştirdiler ve ardından örnekleri küçük parçalara ayırarak içindeki gazı serbest bıraktılar. Artık serbest olan bu eski gaz, yapısını analiz etmek için iki dört kutuplu kütle spektrometresine doğru çekildi. Ekip, bu teknik sayesinde 800 milyon yıl önce Dünya atmosferinde bulunan gazı analiz edebildi.
Blamey yaptığı açıklamada, “800 milyon yıl veya daha uzun bir süre önce oksijen içeriğinin ne olduğu konusunda çok fazla tartışma vardı,” dedi. “Atmosferdeki sıkışmış fosil gazların içeriğini doğrudan analiz etmek için bir yöntem geliştirdik ve oksijen seviyesinin bugünkünün yaklaşık yarısı kadar olduğunu bulduk.”
Bu oldukça şaşırtıcıydı, çünkü daha önceki tahminler, oksijen seviyesinin o dönemde Dünya atmosferinin yalnızca yüzde ikisine yakın olduğunu gösteriyordu.
Aberdeen Üniversitesi Jeoloji Bilimleri Fakültesi’nden Profesör John Parnell, ayrı bir açıklamada, “Bu çalışmayla, ilk hayvanların nefes almasını sağlayan havadaki oksijen ilk kez doğrudan ölçüldü,” diye ekledi.
“Atmosferin oksijen oranını %10,3 ila %13,4 olarak ölçtük; bu, hayvanların gelişmesi için yeterli olurdu. Buna karşılık, modern Dünya atmosferinin oksijen içeriği %20,9’dur. Bu çalışmada özellikle önemli olan, daha önceki tahminlerin dolaylı modelleme yöntemleri kullanılarak yapıldığı gerçek bir atmosfer örneği keşfetmiş olmamızdır. Antik havaya nasıl ulaşılacağı konusunda iyi bir fikrimiz vardı ve tahminimizin işe yaraması çok sevindirici.”
Gaz gerçekten de eski olsa da, diğerleri ekibin çözünmüş gazları hesaba katıp katmadığını sorguladı. Yeniden analiz yapan bir ekip, oksijen seviyelerini %6,6’ya yakın olarak belirledi; bu, bilim insanlarının daha önce beklediğinden daha düşük ama yine de şaşırtıcı derecede yüksek.
Ekip o zamandan beri halit içinde hapsolmuş antik gazların tarihlenmesi için tekniklerini ve protokollerini geliştirdi ve bu yöntem, Dünya’nın antik atmosferi ve yaşam üzerindeki etkisi hakkında yeni bilgiler sağlayabilir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
99 Milyon Yıllık Kehribarda Daha Önce Görülmemiş Bir Yaban Arısı Bulundu