500 Milyon Yıllık Beyni Korunmuş Larva: Bilim İnsanlarının Çenesi Düştü!
Yeni keşfedilen Youti yuanshi larva fosili o kadar iyi korunmuş ki, Kambriyen dönemindeki eklembacaklı evrimi için bir yol haritası sunuyor.
Araştırmacılar, yarım milyar yıl önce yaşamış mikroskobik, solucan benzeri bir yaratığın kalıntılarını bulduktan sonra, en büyük hayvan grubunun beyninin nasıl evrimleştiğini keşfettiler.
Nature dergisinde 31 Temmuz Çarşamba günü yayınlanan yeni bir çalışmaya göre, henüz erken gelişim ya da larva evresindeyken ölen bu canlı, standart Çince “larva” anlamına gelen “yòutǐ” ve “ilkel” anlamına gelen “yuánshǐ” kelimelerinin birleşiminden oluşan Youti yuanshi adlı yeni bir türe ait.
Y. yuanshi Kambriyen denizlerinde yaşamış ve böcekler, örümcekler ve yengeçler gibi yaşayan eklembacaklıların ortaya çıkmasına yardımcı olmuştur. Yaklaşık bir kum tanesi büyüklüğünde olmasına rağmen son derece iyi korunmuş olan fosil, eklembacaklıların nasıl karmaşık beyinler geliştirdiğini açıklamaya yardımcı olan daha önce hiç görülmemiş ayrıntıları ortaya koyuyor.
İngiltere’deki Durham Üniversitesi’nde paleontoloji alanında doçent olan çalışmanın başyazarı Martin Smith, yaptığı açıklamada, “Eskiden keşfetmeyi en çok istediğim fosil hakkında hayal kurarken aklıma hep bir eklembacaklı larvası gelirdi, çünkü gelişimsel veriler onların evrimini anlamak için çok önemli” dedi. “Ancak larvalar o kadar küçük ve kırılgan ki, fosilleşmiş bir larva bulma şansımız neredeyse sıfır – ya da ben öyle sanıyordum!”
Bir araştırma ekibi fosili Çin’in Yunnan Eyaletindeki Yu’anshan kaya oluşumundan çıkardı. Fosili X-ışınlarıyla tarayarak iç yapılarının sanal 3D görüntülerini oluşturdular. Çalışmaya göre görüntüler, larvanın basit bacaklarına ve gözlerine hizmet eden sinir izleri de dahil olmak üzere bir beyin ve ilkel dolaşım sistemini ortaya çıkardı.
“Bu basit solucan benzeri fosilin özel bir şey olduğunu zaten biliyordum, ancak derisinin altında korunmuş şaşırtıcı yapıları gördüğümde çenem düştü – bu karmaşık özellikler çürümeyi nasıl önleyebildi ve yarım milyar yıl sonra hala burada görülebiliyor?” Smith şunları söyledi.
Araştırmacılar, hayvanın nasıl bu kadar istisnai bir fosil haline geldiğinden emin olmamakla birlikte, ölümünden kısa bir süre sonra yumuşak dokuları fosfatla değiştirildi ve kaya içinde korundu. Smith, Live Science’a verdiği demeçte, canlı hücrelerinin fosfat minerallerine dönüşmesi için hammadde sağlayan suda daha yüksek seviyelerde fosfor olması gerektiğini söyledi.
Olağanüstü koruma, araştırmacıların erken eklembacaklı anatomisini normalde görebileceklerinden daha fazla görmelerini sağladı. Bu, eklembacaklı beyinlerinin Y. yuanshi’nin zamanında daha sofistike hale geldiğine dair işaretler içeriyordu. Açıklamaya göre, örneğin larva, antenleri ve diğer çeşitli uzantıları olan daha uzmanlaşmış bir eklembacaklı kafasının yumrusu haline gelecek olan atasal bir beyin bölgesine sahipti. Bu özelleşmiş kafalar, canlıların sofistike avcılar olmak da dahil olmak üzere çeşitli yaşam tarzlarını benimseyebilecekleri anlamına geliyordu.
Smith, “Eklembacaklı beyni geliştikçe, bu durum eklembacaklıların çok daha karmaşık davranışlar ve daha da karmaşık morfolojiler sergilemesine olanak sağladı” dedi. “Bu durum, günümüze kadar sürdürdükleri çeşitlilikte hızlı bir artışa yol açtı” diye ekledi.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: 500 Milyon Yıllık Beyni Korunmuş Larva: Bilim İnsanlarının Çenesi Düştü!