145 Milyon Yıllık Dinozor Ayak İzlerinin Yanında “Olağanüstü” Kaya Sanatı Bulundu

145 Milyon Yıllık Dinozor

145 Milyon Yıllık Dinozor Ayak İzlerinin Yanında “Olağanüstü” Kaya Sanatı Bulundu

Paleontoloji ve arkeoloji Brezilya’nın kuzeydoğusunda bir araya geldi; antik kaya oymalarının yanı sıra dinozor ayak izlerini de içeren “olağanüstü” bir alan ortaya çıkarıldı.

Paraíba Eyaleti, Sousa belediyesindeki Serrote do Letreiro Bölgesi, Erken Kretase’den (145 ila 100,5 milyon yıl önce) theropod, sauropod ve iguanodontian dinozorların fosilleşmiş ayak izlerinin keşfedildiği üç ana kaya çıkıntısına ev sahipliği yapmaktadır. Sadece bu da değil, bölge aynı zamanda sömürge öncesi dönemde insanlar tarafından yaratılan petrogliflere (doğrudan kayanın yüzeyini gagalayarak yapılan bir tür kaya sanatı) de ev sahipliği yapıyor.



Yeni bir çalışmada araştırmacılar, benzerleri daha önce hiç bu kadar yakın mesafede görülmemiş olan bu “paha biçilmez” paleontolojik ve arkeolojik unsurları bir arada tanımlıyor.

Araştırmacılar çalışmalarında, dinozor izleri ve kaya sanatının daha önce de – örneğin Avustralya, Polonya ve Utah’ta – bir arada bulunduğunu, ancak “bu örneklerin hiçbirinde petrogliflerin ayak izleriyle Serrote do Letreiro’daki kadar yakın bir ilişki göstermediğini” yazıyor.

“Oymacıların ayak izlerini tanıdıkları ve petroglifleri kasıtlı olarak onların etrafında işledikleri, insan grafik ifadesi ile fosil kayıtları arasında sembolik bir bağlantı kurdukları tartışılmaz.”

Petroglyphs and dinosaur tracks in Brazil
Outcrop 1’deki petroglifler ve dinozor izleri. Theropod ayak izleri beyaz, gravürler ise turuncu renktedir.
Görsel kredisi: Troiano ve diğerleri, Scientific Reports, 2024 (CC BY 4.0)

Bölgedeki dinozor ayak izlerinden ilk kez 20. yüzyılın başlarında bahsedilmiş ve o zamandan bu yana bölgenin paleontolojik yönleri birkaç kez incelenmiştir. Ancak petroglifler çok daha az ilgi görmüş, hiçbir zaman kapsamlı bir şekilde analiz edilmemiş ya da ayak izleriyle birlikte ele alınmamıştır.

Bu durumu düzeltmek için ekip bölgede araştırma yapmış ve hem dinozor ayak izlerinin hem de petrogliflerin gözlemlendiği üç büyük mostra tespit etmiştir. İlk mostrada, T. rex’in ait olduğu klad olan theropod izlerinin en yüksek konsantrasyonuyla birlikte 22 sembol daha keşfedildi.

Theropod footprints
Petrogliflerle (D ve F) yakın ilişki içindeki Theropod ayak izleri (A-F).Görsel kredisi: Troiano ve diğerleri, Scientific Reports, 2024 (CC BY 4.0)

İkincisi sadece iki petroglif içermekteydi, ancak bir zamanlar çok daha fazla sayıda petroglif olduğu ve bunların okunamaz hale geldiği anlaşılmaktadır. Üçüncü ve son mostrada ise 30 oymanın yanı sıra, büyük ölçüde sauropod dinozorları tarafından bırakılan geniş gagalama izleri ve izler tespit edildi.

Araştırmacıların keşfettiği petroglifler çoğunlukla dairesel olup radyal çizgiler ve diğer motifler içeriyor. Anlamları açık olmasa da, geometrik formlar olarak yorumlanabilirler ve Paraíba ve Rio Grande do Norte’nin başka yerlerinde bulunan kaya oymalarıyla çarpıcı bir benzerlik taşırlar. Dikdörtgen ızgara gravürler ve yıldız ve yılanlara benzeyen diğerleri de dahil olmak üzere bazı önemli tasarımlar göze çarpmaktadır.

Petroglyphs
Outcrop 3’ten petroglifler.Resim kredisi: Troiano ve diğerleri, Scientific Reports, 2024 (CC BY 4.0)

Tarzdaki çeşitlilik, kaya sanatının arkasında birden fazla kişinin olduğunu göstermektedir. Kim olduklarını bilemeyebiliriz, ancak dinozor ayak izlerinin yanına oyma yaparken büyük özen gösterdiklerini biliyoruz.

Ekip, “Hiçbir vakada petroglifin oluşturulmasının mevcut ayak izlerine zarar verdiğine rastlanmadı, bu da yapanların düşünceli olduğunu gösteriyor” diye açıklıyor.

Araştırmacılara göre, Serrote do Letreiro’nun paleontoloji ve arkeolojiyi “olağanüstü bir şekilde bir araya getirmesi”, sömürge öncesi Brezilya’daki insanların fosil kayıtlarıyla etkileşime girdiğini, bunları aktif bir şekilde grafiksel ifadelerine dahil ettiğini ve kültürel kimliklerini oluşturmaya yardımcı olduğunu gösteriyor.

Bu nedenle, çalışmanın yazarları, bu eşsiz sit alanını gelecek yıllarda da takdir etmeye devam edebilmemiz için “daha fazla hasarı önlemek için acil hafifletme önlemleri” talep ederek korunmasını savunuyorlar.

Kaynak: https://www.iflscience.com

Derleyen: Figen Berber 

Kaya Sanatı İnsanların 12.600 Yıl Önce Amazonlara Yerleştiğini Gösteriyor

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar