Küçüklüğüne Bakmayın! Bu Ufak Galakside İş Var

KÜÇÜKLÜĞÜNE BAKMAYIN! BU UFAK GALAKSİ DE İŞ VAR

Bilim insanları ilk defa “FRB” olarak bilinen radyo dalgalarının inanılmaz yoğun ve parlak bir patlamasının izini sürdü. Detaylı veriler sunan üç yeni çalışmaya göre, bu etkileyici kozmik radyo patlamasının “alçak gönüllü” bir kaynağı var.
FRB “hızlı radyo patlaması” olarak bilinir.Titrek ışık dalgaları 2007’de keşfedilmişti. Bu titrek ışık dalgaları sadece birkaç saniye sürmesine rağmen, onların güneşimizin 10.000 yılda yaydığı enerjiden daha çok enerji yaydığı ortaya çıktı. 18 FRB sinyali tespit edildi, fakat bilim insanları uzayda yaklaşık her 10 saniyede bir bu patlamalardan birinin oluştuğunu tahmin ediyor.
Akla şu soru takılıyor: hangi kozmik olay böylesine yoğun ve güçlü radyo dalga patlamasını yapabilir? Bu hala gizemli bir soru ama bu radyo patlamalarının birinin tam olarak nereden geldiğini bulmak bu gizemi çözmede en büyük adımlardan biridir.
Şaşırtan Kaynak
Yeni bir araştırma FRB 121102 olarak bilinen radyo patlamasının dünyadan 3 milyon ışık yılı uzaklıkta olan cüce bir galaksiden geldiğini gösterdi. Bu cüce galaksi Milky Way gibi yıldızları içeren büyük galaksilerden çok daha küçük yıldızları içinde bulundurur, bu yüzden cüce olarak tanımlanıyor.
Radyo Astronomi Netherlands Enstitüsü’nde (ASTRON) bir astronom olan ve bu üç çalışmadan birinde yazar olan Cees Bassa, “FRB 121102’nin kaynağının küçük bir galaksi olması beklenmedik bir gelişme olmuştur” diyor. Almanya, Bonn’da bazı araştırma yazarlarının bulunduğu Radyo Astronomi Max Planck Enstitüsü’ndeki durumla alakalı Bassa şu sözleri dile getiriyor: “Neyle karşılaşacağımızdan emin değildik, fakat bence araştırma grubunun tamamı bu sinyalinkaynağının çok ufak bir galaksi olduğunu öğrenince çok şaşırdı.”

galaksi-cuce-uzay-bizsiziz
Bu şaşırtıcı keşif FRB radyo patlamalarının kaynağı hakkında dikkat çekici ipuçları veriyor.
Montroel’ de Mcgill Üniversitesi’nde post- doctoral researcher (doktorasını tamamladıktan sonra ek bir araştırmayı yürüten veya o araştırmanın içinde bulunan araştırmacı) olan ve yazar (co-author) olarak çalışan Shriharsh Tendulkar, “Çok sayıda nötron yıldızı ve farklı türden yıldızları içinde bulunduran büyük galaksilerden FRB sinyallerinin geleceğini umuyorduk” dedi.Tendulkar şu sözleri de belirtiyor: “Bu küçük galaksinin az sayıda yıldızı var, buna rağmen yüksek yoğunlukta yıldızları içinde bulundurur. Bu veri gösteriyor ki FRB sinyalleri genç nötron yıldızlarıyla bağlantılı olabilir.” (Bir yıldız patladıktan sonra kalan materyaller içine çöktüğünde oluşan yüksek yoğunluktaki yıldızlar nötron yıldızlar olarak adlandırılır.)
Uzayda FBR sinyalleri kısa ömürlü olduğundan dolayı, diğer bir deyişle, bir görünüp bir kaybolduğundan dolayı, bu sinyallerin üzerinde araştırma yapılması ve tespit edilmesi çok zordur. Peki neden bu flashları (radyo patlamaları) tespit etmek zor? Bir teleskop ilk önce flashın gökyüzünde nereden geldiğini tespit eder. Sonrasında kaynağı tespit etmek için diğer teleskoplarında devreye girer, fakat bu FRB sinyalleri kısa ömürlü, yani, teleskopların bu süreci çok hızlı gerçekleştirmesi gerekir. Bu yüzden, bu sinyalleri saptamak çok zor.
FRB 121102’nin diğer sinyallerden ayrılan bir yönü var: tekrarlanan bir sinyal olması. Bu radyo patlaması ilk kez Kasım 2012’de Puerto Rico’daki Arecibo Rasathanesi’ndeki astronomlar tarafından keşfedildi ve tekrar 2014 aynı teleskop tarafından tespit edildi. 2016’da, New Mexico eyaletinde bulunan Very Large Array (VLA) adlı rasathanede yürütülen hassas çalışmalar neticesinde radyo patlamaları 9 kez saptandı. Patlamalar hakkında diğer gözlemler Almanya’da 100 metre Effelsberg radyo teleskobuna sahip European VLBI Network’ daki teleskoplar tarafından kaydedildi.
Bu gözlemler araştırmacılara bu radyo patlamasının kaynağını bulmada yardımcı oldu. Hawai’ de 8 metre uzunluğundaki “Gemini North” teleskobuyla, araştırmacılar FRB’nin dünyadan 3 milyon ışık yılı uzaklıkta olan cüce bir galaksiden geldiğini gösterdi. Ulusal Radyo Astronomi Rasathanesinden Tendulkar, “Herhangi bir FRB sinyaline olan uzaklığımızı bilmeden önce, onların kaynağıyla alakalı önerilen açıklamalar bu patlamaların Milky Way’e yakın bir bölgeden ve içinden geldiği yönündeydi. Şimdilerde, o açıklamaların en azından bu FRB sinyali için geçerli olmadığını görüyoruz ” dedi.
Kaynak:space
Çevirmen:Öznur Derya Değirmencioğlu

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir