Kağıt Eşek Arısının Mantığını Kullandığı İspatlandı

Kağıt Eşek Arısının Mantığını Kullandığı İspatlandı

Michigan Üniversitesi’ndeki yeni bir araştırmada, geçişli çıkarımın (Bilinmeyen ilişkileri ortaya çıkarmak için bilinen ilişkileri kullanabilme yeteneği.) ilk kanıtını omurgasız bir hayvanda buldu: Kağıt eşek arısı.

Binlerce yıl boyunca geçişli çıkarım, insanlara ait çıkarım güçlerinin bir özelliği, çıkarım yapmak için kullanılan bir mantıksal akıl yürütme biçimi olarak kabul edildi. Şunun gibi: A, B’den büyükse ve B, C’den büyükse o zaman A, C’den büyüktür.

Ancak son yıllarda maymunlar, kuşlar ve balıklar dahil omurgalı hayvanlar, geçişli çıkarım kullanma yeteneğini göstermiştir.

Omurgasız hayvanlarda geçişli çıkarımı değerlendiren tek yayımlanmış çalışmada, bal arılarının göreve uygun olmadığını bulundu. Bu sonuçtan yapılabilecek tek açıklama şu ki bal arılarının küçük sinir sisteminin bu tür böceklere geçişli çıkarım yapmalarını engelleyen bilişsel kısıtlamalar getirmesidir.

Kağıt eşek arısı, bal arıları gibi yaklaşık bir milyon nöron kadar kabaca aynı büyüklükte bir sinir sistemine sahiptir. Fakat bal arısı kolonilerinde görülmeyen bir tür karmaşık sosyal davranışlar sergiler. Michigan Üniversitesi’nin Evrim Biyoloğu Elizabeth Tibbetts, kağıt eşek arısının sosyal becerilerinin bal arılarının başarısız olduğu yerlerde başarılı olmalarını sağlayıp sağlayamayacağını merak etti.

Tibbetts ve meslektaşları, bu soruya yanıt bulmak için iki ortak kağıt eşek arısı olan Polistes dominula ve Polistes metricus’un geçişli bir çıkarım sorununu çözüp çözemeyeceğini test etti. Ekibin bulguları 8 Mayıs tarihli Biyoloji Mektupları bülteninde yayınlandı.

Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji bölümü Profesörü Tibbetts: “Bu çalışma, böceklerin minyatür sinir sistemine ve sinir sistemlerinin karmaşık davranışları sınırlamadığına dair artan kanıtlara bir yenisini daha ekliyor.” dedi.

Tibbetts: “Eşek arılarının bu sorunu çözmek için mantıksal çıkarım kullandığını söylemiyoruz. Ancak bilinmeyen ilişkiler hakkında çıkarımlar yapmak için bilinen ilişkileri kullandıkları görülüyor. Bulgularımız, karmaşık davranış kapasitesinin beyin büyüklüğü ile sınırlandırmak yerine davranışların yararlı olduğu sosyal çevre tarafından şekillenebileceğini göstermektedir.” ifadelerini kullandı.

Tibbetts ve meslektaşları geçişli çıkarımı test etmek için ilk olarak Michigan’daki Ann Arbor çevresinde bulunan çeşitli bölgelerden kağıt eşek arısı kraliçeleri topladı.

Bireysel eşek arıları, laboratuvarda öncül çiftler adı verilen renk çiftleri arasında ayrım yapmak için eğitildi. Her çiftteki bir renk, hafif bir elektrik çarpması ile ilişkilendirildi. Diğer renk ise ilişkilendirilmedi.

20 yıl boyunca kağıt eşek arılarının davranışlarını inceleyen Tibbetts: “Eşek arılarının öncül çiftleri ne kadar çabuk ve doğru bir şekilde öğrendiğini görünce şaşırdım.” dedi.

Daha sonra eşek arısına, tanıdık olmayan eşleştirilmiş renkler sunuldu ve renkler arasında seçim yapmaları gerekiyordu. Tibbetts, eşek arısının bilgiyi örtük bir hiyerarşi içinde organize edebildiğini ve yeni çiftler arasında seçim yapmak için geçişli çıkarım kullandığını söyledi.

Tibbetts: “Bal arıları gibi bu arıların da kafasının karışabileceğini düşündüm. Ancak belirli bir rengin bazı durumlarda güvenli olduğunu bazı durumlarda güvenli olmadığını bulmakta güçlük çekmediler.” dedi.

Öyleyse neden her ikisi de bir pirinç tanesinden daha küçük beyinlere sahip olan eşek arısı ve bal arısı, geçişli çıkarım testlerinde bu kadar farklı performans gösteriyor? Bir olasılık, farklı bilişsel yeteneklerin arılar ve yaban arıları için bahşedilmiş olmasıdır. Çünkü en temelde farklı sosyal davranışlar sergiliyorlar.

Bir bal arısı kolonisinde tek bir kraliçe ve birden fazla eşit düzeyde dişi işçi arı vardır. Buna karşılık kağıt eşek arısı kolonileri, kurucu olarak bilinen birkaç üretken dişilere de sahiptir. Kurucular rakipleriyle rekabet ederler ve doğrusal baskı hiyerarşileri oluştururlar.

Bir yaban arısının hiyerarşideki sıralaması üreme, iş ve yiyecek paylarını belirler. Geçişli çıkarım, eşek arılarının yeni sosyal ilişkiler hakkında hızlıca çıkarım yapmalarına izin verir.

Araştırmacılar aynı yeteneğin dişi kağıt eşek arılarının geçişli çıkarım testlerinde bilgileri kendiliğinden organize etmelerini sağladığı varsayımında bulunuyor.

Binlerce yıl boyunca geçişli çıkarım, insan bilişinin bir işareti olarak kabul edildi ve bunun mantıksal çıkarımlara dayandığı düşünülüyordu. Daha yakın zamanlarda bazı araştırmacılar, geçişli çıkarımın daha üst düzey bir muhakeme gerektirip gerektirmediğini veya daha basit kurallarla çözülebileceğini sorguladı.

Tibbetts ve meslektaşları tarafından yapılan araştırma, kağıt eşek arısının örtük bir hiyerarşi kurup manipüle edebileceğini göstermektedir. Ancak bu yeteneğin altında yatan kusursuz mekanizmalar hakkında hiçbir iddiada bulunamayız.

Daha önceki çalışmalarda Tibbetts ve meslektaşları, kağıt eşek arısı türlerinin bireylerini yüz işaretlerindeki farklılıklar ile tanıdıklarını ve yabancı yüzlere sahip eşek arılarına karşı daha agresif davrandıklarını gösterdi.

Araştırmacılar ayrıca kağıt eşek arılarının, şaşırtıcı derecede büyük bir hafızaya sahip olduğunu ve davranışlarını eşek arısı ile olan önceki sosyal etkileşimleri hakkında hatırladıkları şeylere dayandırdıklarını göstermiştir.

 

Çeviri: Özge ŞİMŞEK

Kaynak: http://www.bizsiziz.com/paper-wasps-capable-of-behavior-that-resembles-logical-reasoning/?fbclid=IwAR1I9UyPXeLDqRGFBV8sCytsAkowMkecdlfD9Ql-TsFxnezY_8wiYmuKMOM

0 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
30 + 5 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.