Bilim İnsanları Kötü Şöhretli Milgram Deneyini Tekrarladı

Bilimsel deneylere biraz ilginiz varsa muhtemelen Milgram deneyini duymuşsunuzdur. Aslında orijinal deneyin sonuçları bugün halen etkilidir. Yeni bir araştırmanın katılımcılarının yüzde doksanı sadece onlara öyle söylendiği için masum bir insanı elektrik akımı vererek öldürmeye hevesli.

Milgram’ın otoriteye itaat üzerine yaptığı orijinal araştırmadan yarım yüzyıl sonra” bir araştırmacı ekibi, deneklerin çarpıcı bir çoğunluğunun halen çaresiz bir kişiyi elektrik akımı vererek öldürmeye istekli olduklarını yazdı.

İlk kez 1960’ların başında Yale Üniversitesi’nden psikolog Stanley Milgram tarafından yönetilen son derece tartışmalı olan bu deneyin ilki Nazi alt gruplarının davranışlarına göre oluşturuldu. Milgram, bu kişilerin tabiatları gereği mi kötü olduklarını yoksa sadece otorite figürlerinin hükmettiği emirleri uygulamaya karşı hassas kişiler mi, olup olmadıklarını merak etti.

Bu teoriyi test etmek için önünde bir dizi tuş ve bir mikrofon bulunan hevesli bir katılımcı ile bir gözlemci –yetkili bir bilim insanı gibi davranan- aynı odada bulunur. Daha sonra katılımcıdan mikrofonun diğer ucunda bulunan katılımcıya (öğrenciye) bir dizi soru sorması istenir.

Eğer öğrenci herhangi bir soruyu yanlış cevaplarsa, gözlemci öğrencinin acıyla irkileceği hafif elektrik şoku gönderen düğmeye basmak zorundadır. Bu böylece devam eder gözlemci daha fazla soru sorar ve aldığı her yanlış cevapta öğrenciye daha güçlü elektrik şoku yollar.

Fakat öğrenci gerçekten elektrik akımına maruz kalmaz. Onlar aslında araştırmacılar tarafından rol verilerek deneye yerleştirilirler. Öğrenciye bazı soruları yanlış anlaması söylenir ki böylece katılımcıya artan bir yoğunlukta elektrik akımı vermesi emredilir. Ne var ki daha gerçekçi görünmesi için katılımcıya duygusal açıdan onları ikna etmesi için çok az miktarda elektrik akımı verilir.

Deneyin amacı, katılımcının deneyde daha fazla yer almayı reddetmeden önce deneyi ne kadar süre sürdüreceğini görmektir. Katılımcılardan bazıları yapmakta oldukları şeyi sorgulamışlar ya da devam etmeyi sürdürmelerini emreden gözlemciye (bilim insanına) karşı gelmişlerdir.

Sezgisel olarak insanların çoğunun deneyi oldukça erken bıraktığını düşünmüşsünüzdür. Ne var ki bu deney yürütüldüğünde katılımcıların çoğu deneyin tam sonuna kadar devam etmişlerdir.

Böylece teori çalışır, son derece normal olan insanlar sırf yetkili pozisyonda (otorite) bulunan kişi söylediği için korkunç şeyler yaparak suç işlerler.

Sosyal Psikoloji ve Kişilik Bilimi dergisinde yayınlanan bu yeni araştırma, Polonya’da 2015 yılında gerçekleştirildi ve de Doğu Avrupa’da gerçekleştirilen ilk Milgram denemesidir. Gerçek şu ki katılımcıların yüzde doksanının sonuna kadar gitmesi endişe verici bir işaret fakat ilginç bir nokta deneyde sadece seksen kişi yer alıyordu.

Otoritarizm bir kez daha yükselişe geçtiğinde, bu kötü şöhretli deney şüphesiz geçerli olacak. Çağdaş insanlar otoriter ya da zorba bir siyasi etki nedeniyle kötü şeyler yapar mı?

Bununla birlikte, vurgulanması gereken ek bir şey var. Polonya’dan SWPS Sosyal Bilimler ve Beşeri Bilimler Üniversitesi’nden bir ekip, ” öğrenci bir kadın olduğunda, deneycinin komutlarını yerine getirmeyi reddeden insan sayısının üç kat daha fazla olduğunu” buldu.


Kaynak: http://www.iflscience.com/brain/scientists-replicated-infamous-milgram-experiment/

Çeviren: Çiğdem Çakmak

15 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
18 + 7 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.