Amazon çiftçileri 4000 yıl önce yabani pirinci evcilleştirme sırrını keşfettiler

Amazon çiftçileri 4000 yıl önce yabani pirinci evcilleştirme sırrını keşfettiler

Arkeologların keşfine göre Amazon çiftçileri, vahşi pirinciyi nasıl manipüle edeceğini keşfetmişti; böylece bitkiler, Avrupalılar Amerika’yı kolonize etmeden önce 4000 yıl öncesine kadar uzanan süreçte daha fazla yiyecek sağlayabiliyorlardı.

Araştırma, İngiltere ve Brezilya’dan uzmanların, eski Güney Amerikalıların daha büyük tahıllarla daha büyük pirinç mahsulleri yetiştirmeyi öğrendiğini gösteren ilk kanıtları bulduğundan bahsediyor, ancak bu uzmanlık yerli nüfus kötüye gittiğinde 1492’den sonra kaybolmuş olabileceğini gösteriyor.

Brezilya’nın Rondônia eyaletindeki Guaporé Nehri yakınlarındaki geniş sulak alanlardaki erken pirinç çiftçilerinin başarısının kanıtı, modern bitki yetiştiricilerine, hastalıktan daha az duyarlı olan ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı Asya’dan daha fazla adapte olabilen pirinç mahsulleri geliştirmesine yardımcı olabilir. Farklı pirinç türleri ilk önce yaklaşık 11.000 yıl önce Çin’in Yangtze Nehri’nde ve yaklaşık 2.000 yıl önce Batı Afrika’da yetiştirildi.

Exeter Üniversitesi, kısmen Avrupa Araştırma Konseyi tarafından finanse edildi, ayrıca Güney Amerika’daki alt seviye insanlık yerleşim yerleri için büyük sulak alanların ve alt seviye Güney Amerika’nın tropik ormanlarının ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Eski sakinler yiyecek için manyok, fıstık ve biber mahsulleri evcilleştirmeyi başardılar.

Vahşi olanlardan evcilleştirilmiş pirinç fitolitlerine kadar artan boyutlar. / Exeter Üniversitesi – L. Hilbert

Arkeologlar, Güney Batı Amazon’daki São Paulo Üniversitesi liderliğindeki 2014 kazıları sırasında bulunan on farklı zaman aralığındaki 16 mikroskopik bitki örneğini analiz ettiler. Bitki hücreleri tarafından yapılan daha fazla fitolit, sert, mikroskopik silis parçaları daha yüksek zemin seviyesinde bulundu; bu, bölgede yaşayan insanların diyetinde pirincin daha fazla rol oynamaya başladığını ve daha fazla yetiştirildiğini gösterdi – zaman ilerledikçe.

Kabuk, yaprak ve kök oranlarındaki değişiklikler, farklı zemin seviyelerinde bulunmuştur; bu da Amazon sakinlerinin zamanla daha verimli biçerdöverler haline geldiğini ve siteye daha fazla tahıl ve daha az yaprak getirdiğini göstermektedir. Oryza sp ile yetiştirilen pirinç, ilk başta Güney Amerikalılar tarafından yetiştirilen yabani pirinç ile karşılaştırıldığında daha da büyüktü. Bu alan insanlar tarafından en az 10.000 yıl işgal edilmiştir.

Araştırmayı yöneten Exeter Üniversitesi’nden Profesör Jose Iriarte, şunları söyledi: “Bu, yaban pirincinin ilk kez Güney Amerika’da yemek için yetiştirilmeye başlandığını tespit edilen ilk çalışmadır. İnsanların daha daha büyük tohumlarla yetiştirdikleri bitkileri bulduk. Mısır, palmiye meyveleri, soursop ve kabak gibi vahşi ve evcil bitkiler de yiyor olsalar da, vahşi pirinç önemli bir besindir ve insanlar göl kenarında veya nehir kenarında yetiştirmeye başlamıştır. İklimin ısındığı ve sulak alanların genişlediği bir dönemde, diğer kaynaklar dağınık olup kıt olan sel baskınının zirvesinde olgunlaşan bu kritik mevsimsel kaynak ortaya çıktığında bu Monte Castelo sakinleri için daha büyük pirinç demekti.”

Monte Castelo’ya ve yabani pirince gelen ekip. / Exeter Üniversitesi

Exeter Üniversitesi’nden Lautaro Hilbert ve Jose Iriarte, Amerika Üniversitelerinden Elizabeth Veasey, Carlos Augusto Zimpel, Eduardo Goes Neves ve Francisco Pugliese, São Paulo Üniversitesi’nden Francisco Pugliese, Northumbria Üniversitesi’nden Bronwen S. Whitney ve Universidade Federal’den Myrtle Shock, Oeste de Pará’nın elde ettiği kanıtlar Nature Ecology and Evolution dergisinde yayımlandı.

Daha fazla bilgi için: Lautaro Hilbert et al, Evidence for mid-Holocene rice domestication in the Americas, Nature Ecology & Evolution (2017). DOI: 10.1038/s41559-017-0322-4

Kaynak: https://phys.org/news/2017-10-amazon-farmers-secret-domesticating-wild.html

Çeviri: Bünyamin Tan

56 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
14 + 21 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.